سطح معناداري (P-value)

487/0

نتایج جدول 4- 43 نشان می دهد که سطح معناداری آزمون از 05/0 بیشتر است لذا تفاوت معناداری بین مهارتهای ارتباطی کتابداران با مدارک تحصیلی مختلف وجود ندارد(P>0.05). در نتیجه فرضیه رد می شود.
فرضیه 6: بین میزان تجربه کتابداران ومیزان برخورداري آنها ازمهارتهاي ارتباطی مناسب رابطه معناداری وجود دارد.
در این فرضیه برای بررسی رابطه بین میزان تجربه کتابداران ومیزان برخورداری آنها از مهارتهای ارتباطی از ضریب همبستگی پیرسون استفاده می شود.
جدول4- 44نتایج آزمون همبستگی پیرسون در تعیین ارتباط سابقه کار و مهارت‌های ارتباطی کتابداران

براساس جدول 4-44 ضریب همبستگی بین دو متغیر برابر13/0و مقدار احتمال مربوط به سطح معناداری آن برابر 52/0 است که از 05/0 بیشتر است بنابراین رابطه مستقیم ومعناداری بین دو متغیر مورد مطالعه وجود ندارد(P>0.05). در نتیجه فرضیه رد می شود.
5-1. مقدمه:
این فصل شامل بحث و تفسیر یافته های پژوهش، نتیجه گیری نهایی، کاربرد نتایج و در ادامه پیشنهادات جهت انجام پژوهش های بعدی که می تواند مفید واقع شود ارائه می شود.
5-2. تحلیل نتایج و یافته های پژوهش:
در راستای ارائه و تحلیل یافته های پژوهش، وضعیت مهارت‌های ارتباطی کتابداران، عوامل مؤثر بر تعامل بین فردی و میزان و عوامل مؤثر بر رضایتمندی دانشجویان از تعامل با کتابداران در قالب سوال ها و فرضیه های پژوهش تحلیل شده است.
5-2-1. پرسش های پژوهش:
در این بخش به طور خلاصه نتایج و یافته های حاصل از پااسخگویی به پرسش های ذکر شده ارائه می شود.

1. از دیدگاه کتابداران دانشگاهی شهرستان سبزوار، مهم ترین عوامل مؤثر در میزان آشنایی و بکارگیری مهارت‌های ارتباطی مناسب هنگام تعامل با دانشجویان کدام است؟

برای تعیین مهم ترین عوامل مؤثر بر تعامل بین فردی، پرسشنامه ای استاندارد مشتمل بر 34 گویه در اختیار کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی شهرستان سبزوارقرار گرفت. طبق پرسشنامه مذکور این عوامل به چهار دسته عوامل فردی، سازمانی، محیطی و فرهنگی دسته بندی می شود.
یافته های حاصل از پاسخگویی به سوال نخست نشان داد، مهم ترین عوامل مؤثر بر تعامل بین فردی از دیدگاه کتابداران ابتدا عوامل محیطی است و پس از آن عوامل سازمانی، فردی و فرهنگی تاثیرگذار می باشند، که این نتایج خلاف نتایج رهنما(1391) می باشد.
کتابدارن دانشگاهی شهرستان سبزوار معتقدند که عوامل محیطی مناسب جهت برقراری موثرتر تعامل با کاربران از سایر عوامل از اهمیت بیشتری برخوردار است، از قبیل نوع چیدمان تجهیزات کتابخانه و قابل مشاهده بودن میز امانت، جهت مراجعه سریع کاربر به کتابدار و همچنین وجود نشانه های راهنما برای جلوگیری از سردرگمی کاربر در کتابخانه. پس کتابداران معتقدند در ابتدا شرایط محیطی باید بگونه ای فراهم شود که کاربر به کتابدار به آسانی مراجعه کند و تعامل شکل بگیرد. که فراهم ساختن تسهیلات بیشتر محیطی برای تعامل بهتر برعهده سازمان مادر است.

برای مشخص نمودن مهم ترین عوامل رضایتمندی دانشجویان، پرسشنامه استانداردی دارای 35 گویه و در 17 دسته کلی در اختیار دانشجویان مشغول به تحصیل در 4 دانشگاه سبزوار قرار گرفت.
یافته های حاصل از پاسخگویی به این سوال نشان داد، از بین هفده عامل مطرح شده در پرسشنامه، یازده عامل به عنوان مهم ترین عوامل مؤثر بر رضایتمندی دانشجویان تعیین شدند که شامل: مراجع پذیر بودن، اشارات و حرکات، اعلام آگاهی از حضور دیگران، اجتناب از کاربرد واژگان خاص، گوش دادن فعال، برقراری تماس چشمی، استفاده از پرسش های باز، اظهار نظر و ارائه پیشنهاد، تعامل با كتابدار همجنس باخود ، اجتناب از تشخيص پيش از موقع ، پايان رضايت‌بخش به تعامل، لحن صدا و تنظيم عواطف می باشند. که همه این عوامل همانطور که در مبانی نظری ذکر شد جز عوامل مهم و پیشبرنده در ارتباط با کاربر و مصاحبه مرجع می باشند. نتایج بدست آمده همسو با نتایج رهنما(1391) در دانشگاه فردوسی مشهد است.
در پاسخ به بخش دوم سوال نتایج بدست آمده نشان داد دانشجویان در تعامل با کتابداران از عوامل اشارات و حرکات، اجتناب از کاربرد واژگان خاص، گوش دادن فعال، پایان رضایت بخش به تعامل، لحن صدا، اعلام آگاهی از حضور دیگران، مراجع پذیر بودن، اجتناب از تشخیص پیش از موقع، اظهار نظر و ارائه پیشنهاد، استفاده از پرسش های باز و برقراری تماس چشمی؛ رضایت دارند. در عوامل بازگویی یا نقل محتوا و استفاده از مشوق ها رضایت نسبی حاکم است اما در دوعامل انعکاس کلامی احساسات مراجعه کننده و علاقه مندی به ارائه خدمات میزان رضایت پایین است. اما در نتایج موسوی شوشتری(1382) عامل علاقه مندی به ارائه خدمات از قبیل عواملی بود که کاربران از آن رضایت داشتند، در تحقیق زندیان(1388) حدود نیمی از کاربران این عامل را عامل رضایت در استفاده از منابع مرجع دانسته اند که عکس نتایج مطالعه حاضر می باشد. عامل مراجع پذیر بودن کتابدار که در این پژوهش از جمله عواملی بود که دانشجویان از آن رضایت داشتند، در پژوهش زندیان(1388) نیز مشابه این نتیجه و خوشرو بودن کتابدار از جمله عوامل مؤثر در رضایت از منابع مرجع بود.
با توجه به اینکه در اکثر عوامل دانشجویان از نحوه تعامل و مهارت‌های ارتباطی کتابدارن رضایت دارند می توان نتیجه گرفت که رضایت دانشجویان بطور کلی خوب بوده و کتابداران در زمینه برخورد مناسب و شایسته با کاربران در سطح قابل قبولی ظاهر شده اند که این نتیجه با توجه به نتایج پرسش 3 که در ادامه ذکر می شود و نشان دهنده این است که کتابداران از نظر مهارت‌های ارتباطی دارای وضعیت خوبی هستند دور از انتظار نیست. نتایج حاضر همسو با نتایج رهنما(1391) بود.
با نگاهی به آمار توصیفی(جدول4-12) می بینیم که میزان رضایت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بیشتر از دانشجویان سایر دانشگاه هاست و رضایت دانشجویان دانشگاه پیام نور کمتر از دانشجویان سایر دانشگاه هاست. با توجه به اینکه در دانشگاه پیام نور تنها یک کتابدار با رشته غیر مرتبط مشغول به کار است و بیشتر از دانشجویان با عنوان کار دانشجویی استفاده می شود، رضایت دانشجویان نسبت به سایر دانشگاه ها که توسط کتابداران متخصص اداره می گردند، کمتر است.
در این زمینه می توان به تقویت نقاط قوت پرداخته و از سوی دیگر در جهت رفع نقاط ضعف ذکر شده و بهبود آن ها کوشید. از آن جا که هدف نهایی خدمات کتابخانه ای جلب رضایت کاربران می باشد، نتایج حاضر نشان دهنده اهمیت کتابداران دانشگاهی سبزوار به این نکته و عملکرد مناسب ایشان در جهت پیشبرد این هدف می باشد.
3.وضعیت مهارت‌های ارتباطی کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی شهرستان سبزوار چگونه است؟
برای تعیین وضیعت مهارت‌های ارتباطی کتابداران پرسشنامه ای استاندارد مشتمل بر 34 گویه و در دومولفه مهارت‌های ارتباطی کلامی و غیرکلامی در اختیار کتابداران قرار گرفت.
نتایج بدست آمده حاکی از آن است که کتابداران شاغل در کتابخانه‌های دانشگاهی سبزوار از مهارت‌های ارتباطی کافی برخوردارند و چون میزان مهارت در هردو مولفه از سطح متوسط بالاتر است نشان دهنده این است که در هردو مولفه یعنی مهارت‌های کلامی و غیر کلامی در وضعیت خوبی قرار دارند. که همسو با نتایج امینی(1389) و رهنما(1391) است. ولی برخلاف نتایج بدست آمده کریمی(1391) در اصفهان و اوکک، اوجنتگا و لاورنس(2014) در نیجریه و فامیل روحانی، عرفانی و حبیبی(1388) در همدان می باشد. نتایج تحقیقات این محققان نشان دهنده این بود که کتابداران مورد مطالعه از لحاظ بکارگیری و برخورداری از مهارت‌های ارتباطی ضعیف می باشند. طبق نتایج جدول 4-16 در بخش آمار توصیفی، مشاهده می شود که کتابداران در مهارت‌های غیرکلامی قوی تر می باشند.
نتایج پژوهش حاضر با توجه به وجود کتابدارانی متخصص در کتابخانه‌های دانشگاه های شهرستان سبزوار دور از انتظار نبود. چون اکثریت کتابداران دارای تحصیلات کتابداری بودند و مسلما یک کتابدار در مقایسه با فردی که تحصیلات کتابداری ندارد بیشتر به اهمیت ارتباط با کاربر و تامین رضایت وی واقف است. این نتایج نشان دهنده وجود کتابدارانی متعهد و کوشا در جهت جلب رضایت مراجعین می باشد. البته کتابداران باز هم باید در جهت ارتقای مهارت‌های خویش و خدمت به کاربران به صورت هرچه شایسته تر بکوشند. از آنجا که وظیفه اصلی هر کتابداری پاسخ به درخواست های کاربران است و این پرسش و پاسخ در یک جریان ارتباطی روی می دهد، پس لازم است که کتابداران در جهت برقراری

ارتباط مؤثر تر با کاربران و رفع نیاز اطلاعاتی شان به مهارت‌های ارتباطی مناسب مجهز باشند تا بتوانند در جریان این فرایند تاثیر مطلوبی بر استفاده کننده از خدمات کتابخانه داشته باشند.
5-2-3.فرضیه ها:
فرضیه 1:
بین مهارت‌های ارتباطی کتابداران و رضایت دانشجویان سبزوار از تعامل با کتابداران رابطه وجود دارد.
با توجه به اینکه در متون مختلف به اهمیت و نقش مؤثر شیوه ارتباطی کتابداران بر رضایتمندی کاربران تاکید شده است، این فرضیه مطرح گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که از نظرآماری میان رضایت دانشجویان از تعامل با کتابداران و برخورداری کتابداران از مهارت‌های ارتباطی مناسب رابطه وجود دارد، همانگونه که این فرضیه در تحقیق رهنما(1391) نیز تایید شد. اين يافته مشابه يافته‌هاي «نيكلاس» (1993) است. براساس يافته‌هاي وي، استفاده‌كنندگان زماني كتابخانه و سطح خدمات آن را خوب ارزيابي مي‌كنند كه از رفتار كتابداران رضايت داشته باشند. ديگر پژوهش‌ها نيز به چنين نتيجه‌اي رسيدند؛ از جمله «تسينگ و يولاي» (2007)، «ارتجايي» (1372) و «هاديان قزويني» (1388).
مطالعات نلسون[118](1973) و روبرت[119](1995)، عدم آگاهی کاربران از خدمات کتابخانه را ناشی از ارتباطات ضعیف بین کارمندان کتابخانه و کاربران می دانند. فاین(1995) تعامل انسانی را به عنوان یک عامل بسیار مهم در مصاحبه مرجع مطرح کرده است و بیان می کند که درک روابط بین فردی می تواند به عنوان منبع خوبی در کمک به جستجو کننده اطلاعات برای یافتن اطلاعات مورد نظرش باشد(سیسلمن[120]،2009؛ فامیل روحانی و دیگران،1388).
کاکرمن(2012) نیز بیان می دارد که مهارت‌های ارتباطی در کتابخانه ها از اهمیت بالایی برخوردار است و در جهت جلب رضایت کاربران نقش بسزایی دارد.
اشرفی ریزی و همکاران(1391) نیز معتقدند که کتابداری که توانایی های لازم برای برقراری ارتباط مناسب با مراجعین را داشته باشد خدمات را بگونه ای عرضه می کند که موجب رضایتمندی بیشتر از سوی مراجعین شود.
پرستون[121]، فیلیس[122] و مارشال[123] ، (2006) نیز در پژوهش خود بر برقراري روابط قوي با كاربران تأكيد كردهاند و آنرا بر بهبود كيفيت ارائه خدمات در كتابخانههاي دانشگاهي مؤثر دانستهاند و بیان نمودهاند که شیوهی ارتباط و نوع برخورد کتابداران با جامعهی استفاده کننده از کتابخانه، تأثیر مهمی بر سطح کیفیت خدمات دارد. در صورت برخورد نامطلوب با استفادهکنندگان، استقبال از خدمات کتابخانه و ارج نهادن به تلاشهای کتابداران به شدت کاهش خواهد یافت. مراجعان اعم از حضوری یا غیر حضوری باید احساس کنند که کتابدارانی با آمادگی کامل و روی باز در خدمت آنان هستند. چرا که هیچکس دوست ندارد که نادیده گرفته شود یا احساس بیاهمیتی کند. به گفتهی کارز [124] (2010) اين چيزي كه ما امروزه به آن نياز داريم و بايد به آن توجه كنيم بحث تعامل كتابداران است كه در روند فعاليت آنان بسيار تأثيرگذار است. سیسلمن به نقل از مابری[125](2003) می گوید: شيوه و سبك رفتار كتابدار ميتواند تأثير بسيار قدرتمندي را در تبادل اطلاعات بين كتابدار با كاربر بگذارد. تعامل انسانی را به عنوان یک عامل بسیار مهم در مصاحبه مرجع مطرح کرده است و بیان میکند که درک روابط بینفردی میتواند به عنوان منبع خوبی در کمک به جستجوکننده اطلاعات برای یافتن اطلاعات مورد نیازش باشد (سیسلمن ، 2009؛ محمداسماعیل و موحد،1392).
در نهایت می توان نتیجه گرفت که رضایت کاربرن در یک کتابخانه تنها از طریق فراهم آوری منابع مختلف و روزآمد تامین نمی شود بلکه استفاده از نیروی انسانی ماهرو برخوردار از مهارت‌های ارتباطی و تلاش برای رفع نیاز اطلاعاتی آن ها نیز اهمیت بیشتری در جلب رضایت کاربر خواهد داشت.
فرضیه 2:
 

ps://mop.altervista.org/wp-admin/post-new.php#footnote-42″>[42]
مطالعه در باب آیین‌های گذار برای اوّلین بار به صورت رسمی توسّط ون جنپ در سال 1909 در کتابی به همین نام منتشر شد. در تعریف آن می‌توان گفت که آیین‌های گذار انتقالی از یک مرحله‌ی زندگی، فصل یا واقعه را به مرحله، فصل یا واقعه‌ی دیگر نشان می‌دهند. همه در آیین‌های گذار شرکت می‌کنند و جوامع مختلف به طرق گوناگونی آن را نشان می‌دهند.[43] آیین‌هایی مانند تولّد، تشرّف، ازدواج و مرگ مثال‌های بارز آیین‌های گذارند در حالی که ون جنپ تصوّری بسیار گسترده‌تر داشت وی امور فراوانی مثل جشنواره‌های فصلی، آیین‌های قلمروی، قربانی، زیارت و در واقع هر رفتاری (دینی یا غیر دینی) که الگوی سه مرحله‌ای جدایی، انتقال و اِلحاق را شامل شود نوعی آیین گذار می‌دانست:
«انتقال‌ها از گروهی به گروه دیگر و از یک موقعیّت اجتماعی به موقعیّت دیگر در خود واقعیت هستی مضمر هستند، به طوری که زندگی یک مرد از توالی مراحلی با آغازها و پایان‌های مشابه ترتیب یافته است تولّد، بلوغ اجتماعی، ازدواج، پدری، ترقّی به طبقه‌ای بالاتر، تخصّص حرفه‌ای و مرگ. برای هر یک از این مراحل مراسمی وجود دارد که هدف اصلی آن‌ها این است که فرد را قادر سازند که از یک موقعیّت تعریف شده به موقعیّت دیگری گذر کند که آن موقعیّت هم به همان میزان تعریف شده است.»[44]

2. زیارت

2.1 اهمّیت آیین زیارت
زیارت قدرت به حرکت در آوردن تعداد عظیمی از مردم را در دنیا دارد. اقتصاد کشورها و مناطق مختلف را تغییر می‌دهد و پیام‌های سیاسی و نیز مذهبی را منتشر می‌کند. برای مثال: حج هر ساله میلیون‌ها نفر را به خود جذب می‌کند. لوردز در سال 1958 در یکصدمین سالگرد ظهور مریم مقدّس بر بِرناردِ[45] ، بیش از پنج میلیون نفر رابه خود جذب کرد. هر دوازده سال یکبار مراسم زیارتی کومبها ملا[46] که در نقطه تلاقی رود مقدّس در الله آباد برگزار می‌شود بیش از ده میلیون نفر زائر را به طرف خود می‌کشد. حتّی خطر‌های مکان‌های زیارتی نتوانسته است از توجّه زائران بکاهد. برای مثال زیارتگاه شیوایی امارنات در کشمیر که در ارتفاع 12725 فوت بالای دریا قرار دارد، علی‌رغم خطر‌های زیاد، (مثلاً درسال 1928 بیش از پانصد نفر در حال عبور از سی مایل مرتفع در انتهای مسیر مردند و در سال 1970 تعداد هجده نفر در کولاک مردند)باز هم شاهد زائرند.
2.2 گونه‌بندی زیارت
آمیختگی شدید سفر زیارتی با گونه‌های دیگر سفر و نیز تنوّع وگستردگی انواع خود زیارت، انسان‌شناسان را بر آن داشته است تا هریک از منظر و نیّت خود دست به گونه‌بندی زیارت بزنند. برای مثال بازدیدکنندگان رم ممکن است خودشان را به عنوان گردشگران روحانی معرّفی کنند، می‌توان با ارائه تعریفی اعم از زیارت براساس این که فرد در هر لحظه کجا است وچه نگرشی به محل دارد، بازدید کنندگان را نیز زائر نامید. پس مطالعه‌ی گونه‌های مختلف زیارت ما را در یافتن تعریفی جامع‌تر از زیارت یاری می‌رساند. مورینیس تعریفی از زیارت ارائه می‌دهد:
« زیارت سفری است که یک شخص در جستجوی حالتی انجام می‌دهد که معتقد است دربردارنده آرمانی ارزشی است. در مرسوم‌ترین حالت، پایان زیارت، زیارتگاهی است که در نقطه جغرافیایی ثابتی قرار گرفته است. این مکان شهرتی به دست آورده است که زائران را به خود جلب می‌کند…کسی که به نقطه‌ای سفر می‌کند که فقط به دلیل خودش حائز اهمّیت است نیز یک زائر است. زیارت مجازی بدنبال جستجوی مکان است که در قلمرو جغرافیایی قرار نگرفته است. برخی از سفرهای مقدّس سرگردانی‌هایی هستند که هدف ثابتی ندارند، در این‌جا زیارت جستجوی هدفی ناشناخته یا پنهانی است».[47]
همچنین ممکن است زیارت را در قالب سفری جسمانی به مکانی جغرافیایی بدانیم ولی ممکن است این سفری استعاری، درونی و روحانی باشد. همچنین ممکن است زیارت برنامه‌ریزی شده باشد یا این که زائران بمنزله‌ی افرادی سرگردان و به امید هدایت خدا عازم سفر زیارتی شوند. برای مثال در سنّت ایرلندی، اسکاتلندی و ولشی در اوایل قرون وسطی آرمان بیابان تسلّط یافته بود. این مفهوم از مرتاضان گوشه‌نشین قرون اوّلیه‌ی مسیحیت که بنام پدران بیابانی شناخته می‌شدند گرفته شده بود. از دیگر گونه بندی‌های زیارت می‌توان به تقسیم بندی جِی. جی.دیویس[48] اشاره کرد که زیارت را به چهار گونه تقسیم می‌کند: 1ـ زیارت بمنزله‌ی تمرینی روحی 2 ـ زیارت به‌مثابه‌ی تقلیدی از مسیح وقدّیسینش 3 ـ زیارت ،هویّت و اتّحاد 4 ـ زیارت و کتاب مقدّس .[49] سیمون کلمن وجان اِلسنر درکتاب زیارت، گذشته وحال رویکردی تطبیقی را انتخاب می‌کنند که براساس مقصد زیارت و تنوّع چشمگیرشان است. آنان زیارت را به زیارت در جهان کلاسیک، یهودی، اسلامی، مسیحی، هندی، و بودایی تقسیم می‌کنند.[50]
پنج گونه زیارت را می‌توان از هم تفکیک کرد.[51] که عبارت‌اند از :1-زیارت به یک مکان مقدّس 2-زیارت یک شیء مقدّس 3- زیارت شخص مقدّس 4-زیارت به مثابه متن مقدّس 5-زیارت به مثابه سفری کنایی .
2.2.1 زیارت به یک مکان مقدّس
اوّلین مقوله عبارت است از زیارت یک مکان مقدّس، مکان‌های مقدّس می‌تواند از انتزاعی‌ترین مکان‌ها مانند مکان تجلّی خدا یا مریم باکره بر یک نفر باشد مانند: لوردز در فرانسه، فاطیما در پرتغال، ناک در ایرلند، مجوگوریا در بوسنی و هرزگوین و گوآدالوپ در مکزیک. و همچنین ساختار مادّی مانند یک ساختمان مانند دخمه‌ مقدّس در اورشلیم، گرسیلند در تنسی یا زمین فوتبال انفیلد در لیورپول.
این مکان می‌تواند پدیده‌ای در چشم انداز طبیعی باشد، مانند صخره‌ ایرز در استرالیا مرکزی یا رودخانه گنگ در هندوستان یا مکانی که در آن انسان عارضه‌ای طبیعی را بهسازی می‌کند مثل چشمه‌های مقدّس با پله‌کان و سایبان، همچنین مکان‌هایی که گمان می‌رود نیروی طبیعی دارند مثل دوائر سنگی یا سنگ‌های ایستاده یا درختان برای مثال در ایرلند درختستان‌های مقدّس که درختان بلوط دارند زیرا درختستان‌های مقدّس بلوط، در داستان‌ها و شرح حال‌های قدّیسین مسیحی بیان شده است.[52]
2.2.2. زیارت یک شخص مقدّس
زیارت یک شخص مقدّس مانند مادر میرا [53] زنی هندویی که بسیاری از مردم معتقدند او یک تجسّد یا تجلّی از الوهیّت است، هزاران نفر را به دارشاناها یا مراقبه‌های خاموش<s
up>[54]در خانه‌اش جلب می‌کند، امروزه لازم است که زائران حدود سه سال زودتر ثبت‌نام کنند تا بتوانند در دارشانا حضور یابند[55]. ترنر تصویر زنده‌ای از یکی از شهودگرایان لاسالت[56] در فرانسه را به دست می‌دهد که پس از اوّلین مواجهه‌اش با مریم باکره توسّط کلیسا تحت تعلیم قرار گرفته بود. او دور فرانسه، انگلستان و ایتالیا را می‌گشت در حالی که هوادارانش او را احاطه کرده بودند.[57]
2.2.3 زیارت یک شیء مقدّس

href=”https://mop.altervista.org/wp-admin/post-new.php#footnote-114″>[114] , مؤسّسه مطالعات همسویی را انجام می‌داد که به موجب آن هر نوع انحراف از درون را و نقد از بیرون را تحمّل نمی‌کردند.[115] در این میان فقط گلاکمن بود که ارزش کار ترنر را می‌دانست امّا به او توصیه می‌کرد که تا زمانی که در درک آیین‌ها تبحّر کافی نیافته است به تحلیل آن‌‌‌ها نپردازد.[116] ترنر یک ایده را از گلاکمن عاریه گرفت و آن مطالعه جوامع به مثابه فرآیندهای داینامیک بود. گلاکمن و ترنر مفهوم انسجام اجتماعی داینامیک را به مثابه ساختاری فراتر از تضادها و تعارض‌ها درنظر گرفتند که می‌تواند درنهایت منجر به ایجاد یک حالت پایدار شود که این نوع نگرش تفاوتی عمیق با کارکردگرایی کلاسیک داشت. همین نگرش دیالکتیکال گلاکمن و تأکیدش برخاصیت فرآیندی جامعه به ترنر کمک کرد تا مفاهیم درام اجتماعی و زندگی اجتماعی به‌مثابه فرآیند را بر آن استوار سازد. [117]

2. تحلیل نماد در آیین

مقدمه
دو عامل در گرایش ترنر به مطالعه تخصّصی آیین نقش داشت ابتدا شوق و هیجان شخصی خودش تا آن جا که در اثنای مطالعاتش در مؤسّسه درباره آیین لوندا [118]هم مقاله‌ای نوشت[119] و نیز وی هیجانش را از مشاهده عینی آیین اِحیا در حین فعّالیت تحقیقاتیش در آفریقا گزارش می‌دهد[120].و نیز نباید نقش مادرش را که یک بازیگر تئاتر بود را نیز در مفهوم‌سازی‌ها و گرایش‌های او نادیده گرفت و دوم این که تأثیرگذار‌ترین فرد بر روی ترنر یعنی گلاکمن پس از مطالعه نتایج مشاهدات ترنر درباره آیین‌های ندمبو از دقّت‌نظر و جزء‌بینی او شگفت‌زده شده بود و توانایی یک مطالعه جامع و گسترده درباره آیین را در ترنر می‌دید. و نیز بنابر آنچه همسر ترنر گزارش می‌کند آیین‌های ندمبو چیزی فراتر از یک پیوند اجتماعی می‌نمودند.[121]. لذا ترنر در دوره دوم شروع مطالعاتش در ندمبو بین سال‌های 1953تا 1954 یک تمرکز ویژه بر روی آیین‌ها کرد تمرکزی که درنهایت چشم انداز جدیدی را پیش روی مطالعات انسان‌شناسی قرار داد.
2.1 آیین به‌مثابه کنش نمادین
ترنر اوّلین یادداشت‌های رسمی‌اش درباره آیین ندمبو را بعد از کتاب شقاق و پیوستگی نوشت[122]. او ابتدا آن‌ها را در یک نشست در لندن در سال 1958 با حضور انسان‌شناسان اجتماعی مطرح نمود ولی تا سال 1964 رسماً منتشر نشدند[123]. یک سال قبل از این نشست ترنر ازعضویت کمونیست انصراف می‌دهد و در سال 1957 به آیین کاتولیک درمی‌آید.[124]
ترنر آیین را این‌گونه تعریف می‌کند: «کنشی قراردادی برای گاهی اوقات با اِرجاع به اعتقاد به نیروها و موجودات اسرارآمیز».[125]نماد کوچکترین واحد از آیین است با این وجود ظرفیت‌های خاصّ کنش آیینی را هنوز حفظ کرده است (نماد واحد جدانشدنی از ساختاری خاص در زمینه آیین است. نماد‌ها می‌توانند اشیا یا کنش‌ها یا روابط خاص یا اتّفاقات یا اشارات باشند.[126]
آیین دو خصیصه را شامل می‌شود: اوّل، اِرجاع به کیش به عنوان سیستمی از باور‌ها و دوم، مجموعه‌ای از نمادها. پس آیین و نماد بضّروره با هم در ارتباطند. ترنر این ضرورت را به وضوح در تعریف دیگری از آیین نشان می‌دهد.«آیین توالی تقلید‌هایی از کنش‌هاست که شامل اشارات، اوراد و اشیاست که در یک مکان خاص اجرا می‌شود. و برای تحت‌تأثیر قرار دادن نیرو‌ها و موجودات غیرعادی در راستای اهداف و خواسته‌های کنش‌گران اجرا می‌شود.»[127] ،«آیین‌ها انباشتی از نمادهای معنادار هستند که محتوایشان معتبر شمرده می‌شود به همان اندازه که ارزش‌های حتمی جامعه معتبرند».[128]
 2.2 نمادها:حاملان معنا
ترنر نمادها را به نمادهای اصلی(حاکم)[129] و نماد‌های ابزاری[130] تقسیم نمود:
نمادهای اصلی: در بسیاری از آیین‌ها نمایان است. محتوای معنایی آن‌ها شامل پایداری و استحکامِ بالایی در میان مجموعه‌ی نمادها است. نمادهای اصلی با لحاظ بافت‌فرهنگی جامعه براحتی قابل تجزیه و تحلیل است. و این به دلیل خودمختاری و استقلال درونی این نمادها است. و این استقلال را حتّی زمانی که آیین‌ها با اهداف خاصّی اجرا می‌شوند هم حفظ می‌کنند.
نماد‌های ابزاری(وسیله‌ای): نمادهایی هستند که معنایشان را باید بر حسب پیش‌زمینه‌شان دید. یعنی با درنظر گرفتن تمام مجموعه نماد‌هایی که در یک آیین به کار رفته‌اند. هر آیینی می‌تواند هدف‌های خاصّ خود را دنبال نماید و بر این اساس نمادهای ابزاری وسیله فهم این اهداف خاص هستند.[131]
ساختار و خواصّ نمادها را می‌توان از سه سطح داده‌ها استنتاج کرد. اوّل، قالب خارجی و مقولات مشاهداتی، دوم، تفسیرهایی که توسّط متخصّصین و عوام ارائه می‌شود، سوم، داده‌های حاصل از مطالعات انسان‌شناسان.[132] سومین سطح داده‌ها شامل الف: بافت اجرایی یا زمینه‌ اجتماعی ب: زمینه‌ فرهنگی می‌شود.[133]
از طریق سه سطح داده‌ها ترنر خصوصیات تجربی نمادهای اصلی را بیان می‌کند: اوّل، ادغام ،تعدّد معنایی یا چند پهلویی[134]، دوم، یکی‌سازی ظواهر ناهمگن [135]و سوم، دو‌قطبی‌سازی معنا[136].
ادغام: یک نماد اصلی خود نماینده بسیاری از کنش‌ها و اشیاست. این ظرفیت ادغام یا چند پهلویی داشتن توانایی نمایندگی از ابعاد فرهنگ و باور را به نماد‌های اصلی می‌دهد. هر نماد اصلی یک طیف از اِرجاعات را باخود دارد.
وحدت‌بخشیِ[137]sup> ظواهر ناهمگن: به معنای نهفته در نماد اِرجاع می‌دهد.
دو‌قطبی‌سازی (کثرت‌گرایی) معنا: نماد‌های حاکم دو قطبِ معنایی متمایز را شامل می‌شوند. در یک‌سو یک دسته از ظواهر که به مؤلّفه‌های دستوری اجتماعی و اخلاقی یا اصول نهاد‌های اجتماعی یا به ارزش‌های نهفته در روابط ساختارمند اِرجاع می‌دهد. به این قطب ،قطب هنجاری یا ایدئو لوژیکی گویند. در سوی دیگر ، ظواهری که غالباً پدیده‌هایی طبیعی و فیزیولوژیکی و فرآیندی هستند. در این‌جا محتوای معنایی ارتباط نزدیکی با قالب بیرونی نماد دارد. این قطب، بیشتر قطب احساسی و اشتیاقی است که میل و احساس را بر‌می‌انگیزاند. یک نماد شامل هر دو قطب می‌شود. که در آن واحد هم به فرآیند فیزیولوژیکی و هم به پیچیدگی‌های هنجاری ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی اِرجاع می‌دهد (که می‌توان آن را میل اجتماعی نامید). یک نماد نماینده هر دو بعد الزامی و اشتیاقی است و سبب وحدت ظاهری و اخلاقی می‌شود.
همچنین ترنر سه سطح معنایی درباره نمادهای آیین‌ها را مشخّص کرد.:1ـ معنای تفسیری[138] 2ـ معنای فعّال[139]3ـ معنای موقعیّتی[140]
معنای تفسیری: از طریق پرس‌وجو از مطّلعان بومی که معنای کنش‌های آیین را می‌‌دانند به دست می‌آید. این مخبران ممکن است متخصّصین اجرای آیین باشند.(که در این صورت اطّلاعات درونی از معنای آیین می‌دهند.) یا فردی عامی باشد (که تفاسیر خارجی ارائه می‌کند). تفاسیر همچنین می‌توانند از طریق مطالعه افسانه‌ها (روایت‌های مرموز از موجودات مرموز یا منشأ اشیا یا ارتباط بین فرد و ماورا) به دست آید. تفاسیر می‌توانند از طریق تشریح تدریجی آیین‌های مختلف یا چند مرحله‌ای و یا ازطریق اصول حتمی شفاهی یا مکتوب که جمع‌آوری شده‌اند به دست آید. در بعد تفسیری، معنای هر نماد بر سه پایه معنایی بنا شده ‌است: 1ـ اصول صوری: یعنی نام نماد در هنگام آیین و غیر از زمان آیین.2ـ اصول اساسی در اشیای نمادین: که از نظر فرهنگی ،ظرفیت‌های مادّی و طبیعی اشیا انتخاب می‌شوند و 3ـ اصول ساختگی(مصنوعی): در این اصول اشیای نمادین در راستای کنش‌های هدفمند قالب‌بندی می‌شوند. زمانی که شیء نمادین به یک مصنوع فرهنگی تبدیل شده است.
معنای فعّال: معنایی است که تنها از گفته‌ها پیرامون آیین به دست نمی‌آید بلکه از طریق کارکرد آیین و استفاده آن برداشت می‌شود. دریافت این معنا نیاز به مشاهدات بیشتر پیرامون ساختار و ترکیب گروه‌های حامل نماد و نیز کیفیت تأثیرگذاری کنش‌ها دارد. بعلاوه تحقیقاتی پیرامون علّت غیاب برخی گروه‌ها یا افراد در یک آیین و نیز عمدی یا سهوی بودن این غیاب‌ها صورت می پذیرد.
معنای موقعیّتی: نشان‌دهنده ارتباط یک نماد با دیگر نماد‌ها در کلّیت یک آیین است. زیرا گاهی یک نماد معنای کامل خود را تنها وقتی با سایر نماد‌ها در ارتباط است می‌یابد. باید توجّه نمود که در یک آیین گاهی یک معنای نماد یا چند معنای آن مورد تأکید قرار می‌گیرد یا یک نماد در مراحل مختلف اجرای یک آیین می‌تواند نماینده معانی مختلف باشد.[141]
نمادها حدّاقل سه مرجع دارند که با سطوح معنایی‌شان در ارتباط است:1ـ مفهوم بارز2ـ مفهوم میانی 3ـ مفهوم نهفته. مفهوم بارز: به مفهومی از نماد اشاره دارد که وقتی موضوع آیین کاملاً روشن است و نیز وقتی هدف آیین صریح است برداشت می‌شود. این مفهوم ارتباط مستقیمی با معنای تفسیری دارد زیرا مردم اغلب اشتیاق دارند آنچه را که مستقیم می‌یابند تشریح کنند همچنین معنای فعّال: می‌تواند مفهوم میانی یک نماد را آشکار کند. و درنهایت، زمانی که مفهوم یک نماد نهفته است: با استفاده از اطّلاعات به دست آمده از بررسی‌های موقعیّتی می‌توان آن را آشکارنمود.[142]
نگرش ترنر پیرامون نمادها متأثّر از یک نگاه قرن بیستم است که عبارت است از فرهنگ به مثابه تجربه، یعنی فقط زمانی وجود دارد که آن را انجام می‌دهیم. این مسأله به انسان‌شناسی اجرا (که در واقع “کنش” یا “عملکرد” مثلاً در اجرای یک مهارت یا هنر است) و نه انسان‌شناسی ساختار اجتماعی می‌انجامد. ترنر این رویکرد را در بررسی سفرهای زیارتی نیز دنبال نمود.[143]

3. مراحل آیین

علاقه ترنر به مطالعه آیین در سال 1961م با انتشار مقاله‌هایی پیرامون پیشگویی در ندمبو[144]و گزارشی از آیین چیهامبا[145] در ندمبو[146] آشکار شد. هر دو این مقالات زمینه را برای نوآوری‌های بعدی ترنر در سفرش به امریکا فراهم کرد. در 1963م ترنر دعوت‌نامه‌ای مبنی بر کرسی تدریس انسان‌شناسی در دانشگاه کورنل در ایتهاسای نیویورک دریافت کرد. به دلیل مشکلات دریافت ویزا او و خانواده‌اش مدّتی را در انگلستان سپری کردند. در یکی از کتابخانه‌های انگلستان بود که ترنر به کتاب آیین‌های گذار[147] نوشته ون جنپ بر خورد.[148] ون جنپ اهل بلژیک و متخصّص در مطالعات قوم شناسی بود. کتاب ون جنپ ابتدا در 1909م در فرانسه چاپ شد و سپس در 1960 م به انگلیسی ترجمه شده بود. نظریه ون جنپ تأثیر عمیقی بر ترنر گذاشت. در همان کتابخانه ترنر شروع به نوشتن مقاله‌ای به نام«میان ومیانگی:حالت آستانه در آیین‌های گذار»[149] نمود.[150]
3.1 آیین‌های گذار- ون جنپ

ر و زیارت در فرهنگ مسیحی را می‌توان یک پیشرفت در زمینه نظریه‌ی آستانگی و جماعت‌‌واره دانست. این کتاب زیارت‌ها را درباره مکان‌های مقدّس کاتولیک در انگلستان، فرانسه، ایرلند و مکزیک بررسی می‌کند و چهار نوع متمایز از زیارت را مشخّص می‌کند: اوّل، زیارت قدیمی[275] دوم، زیارت ابتدایی[276] سوم، زیارت قرون وسطایی[277] چهارم، زیارت مدرن[278].[279]این تحقیقات چنان پر مطلب و دارای ابعاد است که از سنّت‌های دینی و زمانی فراتر می‌رود از مسیحیت کاتولیک تا دین‌های عمده جهان و دین‌های کوچک را دربرمی‌گیرد. در مورد تجربه‌های زیارتی در طول تاریخ و همچنین مفاهیم معنوی و سکولار معاصر نیز کاربرد دارد و همچنین زبان و مفاهیمی را برای فهمیدن و تفسیر اَشکال سکولار زیارت مانندِ فستیوال سالانه سوزاندن مرد[280] در نوادا[281] و مناسک فروش لباس‌های سنّتی[282] را شامل می‌شود.[283]
1.4 واکنش به کتاب تصویر وزیارت در فرهنگ مسیحی، چشم اندازهای انسان شناسانه
ترنر از پیشگامان مطالعات زیارت حساب می‌شود .[284] و کتاب تصویر و زیارت مباحث گوناگونی را در حیطه خودش بر انگیخت؛ نوشته‌های انسان‌شناسانه درباره زیارت در حال حاضر شامل نظرگاه‌های مثبت (مانند ترنر) و منتقدانه می‌شود.[285]واکنش‌ها به این کتاب شامل انتقاد‌هایی به ابعاد مدل (به دلیل شواهد تاریخی جدید) می‌شود هرچند از سوی دیگر موجب بورسیه‌های تحصیلی برای پژوهش بر روی زیارت شده است. جستجویی مختصر حجم زیادی از نوشته‌ها را پیرامون زیارت نشان می‌دهد.
در زمینه مطالعه بر روی زیارت در اسلام، دال ایکلمن[286] و جیمز پیس کاتری[287] نظریه ترنر‌ را به چالش کشیدند.(این که زیارت یک تجربه فراروزمره‌ای در تضادّ با زندگی روزمره‌ای زائر است).[288] برخی از محقّقان در دیالکتیک ساختار- ضدّ ساختار درون زیارت، مناقشه کرده‌اند. به این صورت که مشاهدات نشان می‌دهند که طبقات اجتماعی در زیارت از بین نمی‌روند بلکه همچنان در اماکن زیارتی وجود دارند.[289] برخی دیگر اصلاحاتی را در تحلیل‌های ترنر‌ در زمینه زیارت در قرون وسطی (به دلیل یافتن شواهد جدید بعد از چاپ اوّلین و دومین نسخه) پیشنهاد می‌کنند.[290]
ایده‌های جدید هم به‌ نوعی بر پایه نظرات ترنر‌ در زمینه زیارت است .[291]برای مثال سیمون کلمن[292] و جان السنر[293]،[294] ادبیات و تصنیفات را درباره زیارت، موضوع پژوهش خود قرار دادند و سیمون کلمن وجان اید[295] زیارت را از طریق برداشت‌های گوناگون از «تحرّک»[296]مورد مطالعه قرار دادند[297] . آنا کارینا هر مکنز ، ویلی جانسون و کاترین نوترمنز[298] ،( پیروان نظریه ترنر) مطالعات کلمن و اِید را بر روی «تحرّک» ، با گسترش دامنه آن در زیارت مریمی ادامه دادند.[299]
در حال حاضر فقط یک انتقاد اساسی در تحقیقات جان اِید و مایکل سالنو وجود دارد. [300]در کتابشان بنام جدل بر سر امر قدسی مطرح کردند که زیارت‌ها، تجربیات ناهماهنگ (مانند نزاعات بین گروه‌ها و رقابت در مباحثات دینی و سکولار) را بیشتر از تجربیات هماهنگ آشکار می‌کنند. اِید و سالنو همچنین بیان کرده‌اند که حاکمان دینی در اماکن زیارتی بر روی تجربه زیارتی تأثیرگذارند (به دلیل حفظ قدرت ساختارها در جامعه). مدل ترنر‌ به دلیل بسیار کلّی بودن و نیز جبر‌گرایانه بودن مورد انتقاد قرارگرفت. اِید و سالنو با تحلیل زیارت به‌مثابه تجربه‌ای همگون[301] مخالفت کردند.[302] آن‌ها همچنین این سؤال را مطرح کردند که آیا زیارت می‌تواند یک معنای مشترک یا تعریف مشترک داشته باشد که از درون تجربیات متفاوت به دست بیاید.[303]
ترنر‌ ناآشنا با تغییرات رفتار بشر در سفر‌های زیارتی نبود شاهد آن هم مثال‌هایی است که در کتاب تصویر و زیارت

• تحلیل ساختار زیارت

2.1بررسی مفهوم زیارت
2.1.1تعریف زیارت
برخی تعاریف توسّط دینداران (آنان که دینشان دارای زیارت است) نوشته شده و برخی دیگر توسّط خود زائران و برخی توسّط تاریخ‌نویسان دین.[315]ترنر برای یافتن ویژگی‌های زیارت به مثابه یک پدیده فرهنگی‌اجتماعی سراغ تعاریف آن می‌رود.[316]
دیکشنری آکسفورد زائر را کسی تعریف می‌کند که به مکانی مقدّس سفر می‌کند، سفری برای نشان دادن دینداری. زیارت یعنی سفر زائر و مقدّس یعنی تقدیس شده یا عزیز شده توسّط یک خدا و اختصاص داده شده برای برخی افراد یا بعضی مقاصد. و مکان مقدّس یعنی محلّی برای اجتماع دینی. در‌حالی‌که دائرة‌المعارف‌های دینی تعریفی اخص را بیان می‌دارند. دائرةالمعارف یهودی زیارت را به مثابه یک سفر که به مکان مقدّس یا حرم، در جهت ادای یک نذر، برای جلب رحمت خداوند انجام می‌شود تعریف می‌کند. هر مرد یهودی باید سه بار در سال معبد را زیارت کند.(سفرخروج23:17،سفرتثنیه 16:16)سه مراسمی که در اورشلیم به نام‌های Passover, Shavuot،Sukkot که به آن re’iyah می‌گویند به معنای نمود و ظهور. در میشنا می‌خوانیم:« همه به اجبار باید حاضر شوند مگر صغیر، زنان، نابینایان، چلاق‌ها، سالمندان و بیماران جسمی یا روانی.».(سفرتثنیه 31:12)
مؤلّفه اجباری بودن را در اسلام هم می‌توان دید:« (حج) سفری است اجباری برای هر مسلمان، مرد و زن، که به سن بلوغ رسیده باشد و رشید باشد.(باید بجا آورده شود) حدّاقل یکبار در زندگی بشرط آن‌که استطاعت وجود داشته باشد».[317]
همچنین انگیزه انجام زیارت برای ادای نذر یا جلب رحمت را در شمال چین می‌توان دید: در آن جا دو نوع عمل عبادی را در مکان مقدّس شاهدیم: هسوییان hsu yiian و هووان‌ییانhuan yiian . در هسوییان: شخص درخواستی دارد و نذر می‌کند که اگر درخواستش برآورده شود دوباره به همراه یک قربانی برای عبادت بیاید. هووان‌ییان: عبادت و قربانی برای خدا به‌مثابه قدردانی برای برآورده شدن درخواست است.[318]
ترنر به بحث زیارت به‌مثابه عملی اجباری یا اختیاری که شامل نذر یا عهد می‌شود می‌پردازد.[319]وی توجّه می‌دهد که اگر چه در برخی ادیان زیارت اجباری است ولی استثنائات فراوانی دارد مانند: زنان، بیماران و کودکان. همچنین در اسلام این معافیت‌ها شامل ترس از بیماری یا ناامنی راه یا عدم توانایی مالی خانواده بعد از سفر زیارتی مرد می‌شود.
نکته مهمّی که ترنر آن را برجسته می‌کند این است که در اسلام حتی اجباری بودن هم جنبه اخلاقی دارد و هیچ مجازاتی یا جریمه‌ای برای نرفتن نیست و این امر ضروری است که حتّی در زمان اجباری شدن زیارت برای یک نفر ، وی باید با رضایت و از روی اختیار آن را انجام دهد و این اجبار باید مطلوب وی باشد. همچنان که پروفسور بی.لوییس می‌نویسد:« هرساله شمار زیادی از مسلمانان از نژاد‌ها و جوامع مختلف، راه طولانی را طی می‌کنند … این سفرها اختیاری و فردی است، هر فرد باید عمل خود را بجاآورد براساس تصمیم خودش».[320]
زیارت مسیحی در ابتدا به‌صورت اختیاری به سوی فلسطین و رم انجام می‌شد. امّا از سوی کلیسا ( زمانی که سیستم طلب ندامت و مغفرت قانونی و قدرتمند شد) آن را اجباری نمود. دراین هنگام زیارت به مثابه مجازاتی شایسته برای برخی جرایم بود. همچنان‌که بدجارت[321] می‌نویسد:« سختی‌های سفر ، سفر در حالت خشوع و درماندگی،… زیارت را توبه و مجازاتی واقعی کرده بود».[322]
ترنر برای زیارت مؤلّفه‌هایی را بیان می‌دارد[323]شامل: افسانه، اسطوره، ادبیات شفاهی و ادبیات مکتوب . افسانه را می‌توان تنه اصلی مکتوبات پیرامون شگفتی‌ها و معجزات که با پیدایش یا رشد زیارت در ارتباط هستند تعریف نمود. اسطوره همان سنّت‌های شفاهی سیستماتیک است، که با پیدایش و رشد زیارت‌ها شکل گرفته‌اند. ادبیات شفاهی مجموعه‌ای از داستان‌ها و افسانه‌پردازی‌های آمیخته با عقاید محلّی، که درباره اتّفاق افتادن امور غیرعادی در طیّ راه زیارت یا درباره قدّیس است. و همچنین زیارت‌های بزرگ محل رشد و نموّ ادبیات مکتوب از فرهنگ‌های فراتر است. ترنر به نام بردن از ادبیات مکتوب پیرامون هر یک از اماکن زیارتی مورد نظر می‌پردازد وی بیان می‌دارد این نوشته‌ها منابع بسیار خوبی برای انسان‌شناسان است.
2.1.2 طبقه بندی زیارت‌ها
ترنر چهار نوع زیارت را مشخّص می‌کند:1ـ زیارت‌هایی که بر پایه مستندات و سنّت‌ها بنا شده‌اند که توسّط بنیان‌گذار همان دین بهمراه اوّلین یارانش راه افتاداند.[324] که می‌توان آن را زیارت‌های ابتدایی [325]نامید. این زیارت‌ها در اماکن زیارتی باستانی یافت می‌شوند که از نظر نمادگراییشان، روایات ممتازشان، ساختار کلیسایی، شهرت جهانی‌شان و پافشاری بر پادایم‌های اصلی‌اش بعلاوه حفظ ارتدوکسی ایمان در آن برجسته می‌شوند مانند زیارت‌ها به سوی اورشلیم و رم
، مکّه، بنارس ، مونت کایلس برای هندوها و کندی برای بودایی‌ها.[326]
2ـ زیارت‌هایی که دارای ریشه‌های آشکار اعتقاد به توحیدند بهمراه اعتقادات و نماد‌های دین‌های قدیمی. مانند: گلاستونکری[327]و کروج ‌پاتریک[328] . ترنر این زیارت تلفیقی را زیارت قدیمی[329] می‌نامد.
همچنین در مسیحیت دو نوع زیارت دیگر داریم 3ـ زیارت‌هایی که ریشه در اروپای قرون وسطی اروپا دارد مانند: کانتربری و وآلزینگهام[330] در انگلستان ،کامپوستلا در اسپانیا و غیره. زیارت‌هایی که در تاریخ 1400-500 بعدازمیلاد رخ داد و ترنر آن را زیارت قرون وسطایی[331] می‌نامد. 4ـ زیارتی که در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در مسیحیت پدید آمده که ویژگی آن جنبه‌های بیشتر اشتیاقی و فداکاری زائران آن است و می‌توان آن را نوعی مخالفت با توسعه سکولاریسم دانست.[332]
درحالی‌که بیشتر زیارت‌های نجات‌بخش توسّط توسعه مدرن زیر سؤال رفته ولی زیارت ابتدایی از همان آغاز با فرهنگ علمی و تکنولوژی درگیر بوده است. هم به آن نگاه ابزاری داشته و هم آن را چالشی برای دین می‌دانسته. ترنر نام این زیارت را زیارت مدرن می‌نامد. امّا منظور از مدرن همان بعد از قرون وسطی است که معمولاً آغازشان با یک شهود بوده است و تأکیدشان بر اتّفاق افتادن معجزه بوده.[333]
ترنر بیان می‌دارد که زیارت‌هایی را در مکزیک، انگلستان، ایرلند و فرانسه انتخاب کرده که هم دارای بیشترین کارایی هستند و هم ارزش و منزلتی در دوران معاصر دارند.[334] جورج‌پاتریک[335] و ‌پاتریک پورگاتوری[336] هر دو در ایرلند، نمونه‌هایی از زیارت‌های قدیمی است. وآلزینگهام در انگلستان مثالی برای قرون وسطایی است حرم بانوی‌مان[337]در جنوب فرانسه مثالی برای مدرن و زیارت تجسّمی[338] است. همچنین کانتربری از زمان هنری‌هشتم برای زیارت منع شده است امّا حالا شاهد توریست‌های فراوان است. همچنین وقتی چند زیارت با هم در ناحیه‌ای جمع می‌شوند می‌توانند خصوصیات هم را بگیرند.[339]
2.1.3زیارت فرآیند اجتماعی
زیارت‌ها احتمالاً ریشه باستانی دارند و در میان قبایل رواج داشته‌اند قبایلی همچون هویچول[340]، لوندا[341] و شونا[342]، امّا زیارت در شکل نهادی‌اش را باید در ادیان بزرگ یافت. توجّه به عملکرد واقعی زیارت در این ادیان (هم از نظر کیفیت و هم کمیت ) در طول تاریخ توسّط تاریخ‌شناسان و علمای اجتماعی مغفول مانده. ترنر علّت این غفلت را فقدان مفاهیم آستانگی و فرآیند اجتماعی و پویایی فرهنگی می‌داند.[343]وی معتقد است اگر مستندات کافی و روایات شفاهی درباره تجربیات شخصی و مشاهدات زائران و مصاحبه‌ها را در کنار هم مطالعه نماییم، با فرآیندی اجتماعی روبرو خواهیم شد که شامل گروهی از زائران می‌شود که مراحلی از جمله آمادگی برای حرکت، تجربیات دسته جمعی در طول سفر، رسیدن به مقصد، نوع رفتار و برداشتشان از مقصد و درنهایت سفر بازگشتشان را طی می‌کنند.[344]
بعد از آن‌که ترنر خاصیت فرآیندی زیارت را مطرح می‌نماید تحقیقاتش را با مطالعه تطبیقی بر روی فرآیندهای زیارت ادامه می‌دهد نه تنها در شکل امروزیشان بلکه همچنین آن گونه که در طول تاریخ تغییر کرده‌اند. وی تمرکز خود را بر زیارت‌هایی که در دین‌های عمده نهادینه شده‌اند نهاده است و همچنین بر روی جوامع باستانی مانند: ساکنان مزو-آمریکا، اروپای پیش از مسیحیت، مصر باستان و بابل. بنابراین وی معتقد است که می‌توان زیارت را در قالب امری که دارای گستره تاریخی است مطالعه کرد.[345]