مقدمه

این فصل به بررسی پیشینه تحقیق وپیشینه روشهای حل می پردازد. از آن جا که مدل مطرح شده در این     پایان نامه یک مدل طراحی یکپارچه شبکه زنجیره تامین (مستقیم و معکوس) می باشد، و بطور کلی طراحی شبکه شامل تعیین مکان تسهیلات، نقش و ظرفیت آن ها و تخصیص آن ها به بازارهای مختلف می باشد؛لذا در این راستا ابتدا مدل های مکان یابی در یک تقسیم بندی ساده دسته بندی می شوند و مدل های پایه مکان یابی که در فصول آتی از آن ها استفاده می شود، مورد مطالعه قرار می گیرند. در ادامه فصل دوم پس از اشاره مختصر به مفاهیم زنجیره تامین مستقیم، معکوس و یکپارچه، مدل های طراحی شبکه در ادبیات به دقت بررسی می شوند. در گام بعدی به مرور معدود تحقیق های موجود در زمینه مدل های طراحی شبکه یکپارچه که به تعیین ظرفیت و همچنین زمان(پویایی شبکه) توجه نموده اند، پرداخته می شود. سپس به بررسی  طراحی شبکه واثرات زیست محیطی وهمچنین مزیت های رقابتی این شبکه می پردازیم. در نهایت، ادبیات موجود مختصراً نقد می گردند و نتیجه گیری حاصل می شود.

 

۲-۲- مسائل پویا در مقابل مسائل ایستا

مکان‌یابی تسهیلات یک مسئله تصمیم‌گیری مهم است چراکه دربرگیرنده الزامات بلندمدت برای مکان‌یابی تسهیلات استقرار یافته می‌باشند؛ زیرا این تسهیلات را نمی‌توان به راحتی و یا بدون هزینه گزاف تغییر داد.

بطور کلی تصمیمات مکان‌یابی تسهیلات به تعیین تعداد تسهیلات (مکان تسهیلات به لحاظ جغرافیایی) ظرفیت تسهیلات و تخصیص تقاضا برای تسهیلات بطوری‌که تقاضای یک محصول یا خدمت برآورد شود، می‌پردازد. معمولاً با درنظرگرفتن هزینه‌ها (یا سودها) ی مربوط به برآوردن کل تقاضای بازار و هزینه‌های استقرار (یا عملیات) تجهیزات، این تصمیمات اتخاذ می‌شود. اکثریت مدل‌های سنتی مکان‌یابی تسهیلات که در ادبیات وجود دارد بر این فرض استوار است که بسیاری از پارامترهای مسئله (مانند تقاضاها و هزینه‌ها) معمولاً با افق زمانی برنامه‌ریزی سازگارند. چنین مدل‌های مکان‌یابی تسهیلات زمان را نادیده گرفته‌اند، یعنی ایستا هستند.

     مدل‌های ایستا مکان‌یابی تسهیلات (که تک دوره ای نیز نامیده می‌شود) این مدل‌ها می‌کوشند عملکرد سیستم تصمیم‌گیری هم‌زمان همه متغیرها را برای یک دوره خاص، بهینه نمایند.

به‌عبارت دیگر مادامی که فاکتورها و پارامترها ثابت هستند و طی زمان تغییر نمی‌کنند، این مدل‌ها قادرند به خوبی عمل کنند و برای بسیاری از مسائل این موضوع قابل قبول است (کانل وخوماوالا^[۱]،۱۹۹۷).

اما در عمل در بسیاری از مسائل جهان واقعی و نمونه‌های واقعی، تغییرات در یک دوره زمانی می‌تواند حائز اهمیت باشد. تسهیلاتی نظیر مدارس، بیمارستان‌ها، کارخانه‌ها، مراکز توزیع، انبارها و غیره که باتوجه به هزینه‌های مربوط به سرمایه غالباً طی چندین سال عملیاتی می‌شوند. در نتیجه ممکن است مواردی وجود داشته باشد که پارامترهای مربوطه در تصمیم مکان‌یابی در گذر زمان تغییر یابند یا تحویل شوند. تقاضاها (مثلاً کمیت و مکان) هزینه‌ها (مثلاً عملیات و حمل و نقل) و ظرفیت موردنیاز(مثلاً قابل دسترس بودن در هر زمان معین) مثال‌هایی از این پارامترها هستند.

بنابراین‌ مدل‌های ایستای مکان‌یابی تسهیلات دیگر تحت شرایط فوق‌الذکر که کاربردی ندارند برای این میباشد که تصمیم مکان‌یابی که در یک دوره بسیار مطلوب است ممکن است در دوره دیگر مطلوب باشد یا نباشد(اربانی وفرهانی،۲۰۱۲) .

 مدل‌های پویا (یا چند دوره‌ای)مکان‌یابی تسهیلات برای غلبه بر کاربرد محدود مدل‌های ایستایی مکان‌یابی تسهیلات در ادبیات گسترش یافته‌اند.

این مدل‌ها با مدل‌های ایستای مکان‌یابی تسهیلات که در آن ؛زمان وجود ندارد فرق دارند. در حوزه مسائل مکان‌یابی تسهیلات پویا هزینه و زمان دو معیار اصلی هستند که بر تصمیم، تصمیم‌گیران برای تعیین مکان‌یابی بهینه در بلندمدت اثر می‌گذارد. در واقع هدف مدل‌های مکان‌یابی تسهیلات پویا حداقل‌سازی هزینه مکان‌یابی مجموعه‌ای از تسهیلات بعلاوه در مورد زمان، تعیین افتتاح یا تعطیلی هر تسهیلات در هر مکانی طی این افق زمانی مشخص شده را امکان‌پذیر می‌سازد (اربانی وفرهانی ،۲۰۱۲واون وداسکین^[۲]،۱۹۹۸).

مدل‌های مکان‌یابی تسهیلات پویا را کورنت و همکاران^[۳] در دو مقوله فرعی تعریف کرده‌اند:

     مدل‌های تلویحاً پویا و مدل‌های صریحاً پویا. مدل‌های تلویحاً پویا براساس این مفهوم که فرض می‌شود در آن کلیه تسهیلات طی یک دوره زمانی افتتاح می‌شوند و سپس در کل افق برنامه‌ریزی بازمی‌مانند. این مدل‌ها پویا هستند برای اینکه برخی از پارامترهای مسئله طی زمان تغییر می‌کند.

در مدل‌های صریحاً پویا، تسهیلات طی افق زمانی افتتاح خواهند شد (یا ممکن است بسته شوند) یک تصمیم برای افتتاح یا بستن تسهیلات در هر زمان و مکان مشخص به تغییرات پارامترها طی زمان مربوط می‌شود (اربانی وفرهانی ،۲۰۱۲ودایس وهمکاران^[۴] ،۱۹۹۸).

همانطور که قبلاً ذکر شد می‌توان نتیجه گرفت که برای بسیاری از صحنه‌های مکان‌یابی تسهیلات واقع‌گرایانه در شرایطی که تغییرات اساسی می‌تواند طی یک افق زمانی طولانی در کاربردهای استراتژیک کار و کسب رخ دهد ، مدل‌های ایستا ناقص است.

در نتیجه باید چندین دوره برنامه ریزی را برای نشان دادن ملاحظات پس از زمان‌بندی مناسب برای تصمیم‌های مکان‌یابی بهینه بویژه برای افزایش یا کاهش ظرفیت تسهیلات جهت پرداخت به کمیت‌های متغیر عرضه و تقاضا بکار برد. مدل‌های پویا این ظرفیت را ارائه می‌کنند.

[۱] Canel, C. and Khumawala, B. M.

[۲] Owen, S. H.  and Daski, M. S.

[۳] Current et al.

[۴] Dias, J., Captivo, T. E.  and Climaco, J.

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید

طبقه‌بندی مسائل مکان‌یابی تسهیلات پویا

۲-۳-۱- مسائل مکان‌یابی تسهیلات پیوسته

مسئله مکان‌یابی تسهیلات پیوسته قدیمی‌ترین مسئله مکان‌یابی تسهیلات است که به نمایش هندسی منجر می‌شود (هاماچرونایسکل^[۱]،۱۹۹۸). این مسئله مکان‌یابی در سطح هموار که به تسهیلات اجازه می‌دهد در حوزه منطقه برنامه ریزی (یافضای تحت نظر) مکان‌یابی شود، مجموعه مکان‌های قابل قبول سطح همواره یا منطقه‌ای از آن سطح هموار ،است.

معروف‌ترین مدل عمومی برای حل مسئله مکان‌یابی تسهیلات که با استفاده از برنامه‌ریزی پویا مدلی است که بوسیله وارساکسی (۱۹۷۳) گسترش داده شده است^[۲].

او یک فرمول چند دوره‌ای عمومی مسئله وبر را ارائه نمود^[۳]. این مسئله با استفاده از وزن‌های مثبت نابرابر به نقاط ثابت تعمیم داده شده و در نتیجه این هدف به حداقل‌سازی مجموع فواصل اقلیدسی وزنی‌دار بدل می‌شود، ‌در ادامه چندین تعمیم و نیز کاربردهای دیگر از مسئله وبر بهبود یافته مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد^[۴].

در مسئله مکان‌یابی تسهیلات پیوسته، مختصات  محاسبه و برای امکانات p حداقل نمودن مجموع فواصل بین امکانات و مقاصد در نظر گرفته می‌شود.

مسئله وبر نیازبه تعیین مختصات یک مرکز  داردبه طوری‌که مجموع وزنی فاصله  تسهیلات به هر مقصد k ÎK را به حداقل برساند.

مدل مکان‌یابی پیوسته وبر در صفحه اقلیدسی دوبعدی (R²) به شرح زیر می‌باشد:

۱٫۲

 

که در آن:

 _k : وزن مثبت (تقاضا) که توزیع‌کننده برای ارسال در ارتباط با مقصد k ÎK هزینه می‌نمایند.

:این تساوی فاصله اقلیدسی بین یک تسهیلاتی که مکان‌یابی شده در  و مقصد k ÎK که در (a_k , b_k) قرار گرفته است.

A(ak , bk)

تسهیلات

B(x,y)

شکل( ۲-۱) یک نمونه شماتیک  مؤلفه‌هایی برای تسهیلات استفاده شده در تساوی فاصله اقلیدسی برای هر نقطه تقاضا kدرصفحه R2

فاصله اقلیدسی

 

 

نقطه تقاضا

                              شکل ۲- ۱- مثالی از فاصله اقلیدسی

یک نسخه ساده از مدل وبر به‌صورت ذیل است:

۲٫۲

 

استفاده از نماد مشابه، یک نسخه توسعه یافته به‌عنوان پویا (یا چند دوره‌ای) مسئله وبردر یک افق برنامه‌ریزی در دوره‌های زمانی t ÎT  برابر است با:

۳٫۲

 

که در آن:

: هزینه متغیر حمل و نقل ازیک تسهیلات در نقطه (x_t , y_t) در دوره t ÎT به مقصد _t k ÎK  در دوره t ÎT

CF_t: هزینه ثابت درحال حرکت یک تسهیلات در شروع دوره t ÎT

d_{t , t-1} : فاصله درحال حرکت یک تسهیلات در شروع دوره t ÎT

 

۲-۳-۲- مسائل گسسته شبکه مکان‌یابی تسهیلات

در مقابل با مسائل مکان‌یابی تسهیلات پیوسته که می‌تواند در هرنقطه از فضا تسهیلات قرار گرفته باشند؛ مسائل مکان‌یابی تسهیلات گسسته یک مجموعه عملی محدود از سایت‌هایی است که در آن برای قرار دادن یک تسهیل می‌باشد.

در اکثر برنامه‌های کاربردی جهان واقعی، مسئله مکان‌یابی تسهیلات گسسته مناسب‌تر است چراکه گاهی اوقات محل مطلوب بدست آمده از مدل پیوسته احتمالاً غیرممکن است. بعنوان مثال یک کارخانه تولیدی در دریا یا دریاچه واقع گردد(هارنمامی وهمکاران^[۵]،۲۰۰۹).

مسئله مکان‌یابی تسهیلات شبکه با یک مدل مکان‌یابی که در آن تعدادی از نقاط تقاضا در یک شبکه زیربنایی وجود دارد، مربوط می شود. به‌عنوان مثال، تأمین‌کنندگان، کارخانه‌های تولیدی انبارها، مراکز حمل و نقل هوایی و دریایی، بنادر، شبکه‌های خرده‌فروشی، مشتریان و غیره که برخی از آنها از تسهیلات اصلی این شبکه هستند. فاصله بین تجهیزات با کوتاه‌ترین مسیر و از طریق شبکه محاسبه می شود. این نقاط به‌طور معمول بر گره‌های شبکه واقع‌اند و به تسهیلات و تجهیزات که در گره‌های دیگر شبکه قرار دارند خدمت می‌رسانند. اگر تسهیلات را در طول کمان از شبکه قراردهیم، یک مرکز با هزینه کمتر قابل تصور است (کارنت وهمکاران^[۶]،۲۰۰۱).

این مثال برای محل ایستگاه‌های آتش‌نشانی و محل قرار گرفتن آمبولانس ها که در آن فاصله تسهیلات تا مشتری را بایستی به حداقل رسانده شود کاربرد دارد(ملاونووک وهمکاران^[۷]،۲۰۰۳).

 

۲-۳-۲-۱- مسئله p ـ میانه

مسئله کلاسیک مکان‌یابی تسهیلات شبکه، ‌به نام مسئله p ـ میانه (متوسط) برای اولین بار توسط حکیمی (۵و۱۹۶۴)معرفی شد. مسئله p ـ میانه مسئله یافتن مکان تسهیلات p ÎP  است به طوری‌که مجموعه فاصله وزن‌دارشبکه (و یا هزینه‌های توزیع) بین هر نقطه تقاضا و نزدیک‌ترین تسهیلات p ÎP به حداقل رسیده است.

در مسئله مکان‌یابی شبکه پویا (چند دوره‌ای) تسهیلات p ÎP هر P = {1 , … , P} و سپس |P| = P و در نتیجه  lÎL  باید در میان مکان‌های ممکن برای خدمت به نقاط تقاضا   k Î Kبرای بیش از یک افق زمانی برنامه‌ریزی ÎT t است. این مسئله  p ـ میانه هنگامی که L زیرمجموعه‌ای از L Í K,و K که امکانات و تجهیزات را می‌توان تنها در گره‌های واقع بر آن باشند که این مسئله را مسئله رأسی[۸] می نامند.

بصورت استاندارد،فرمول مدل مکانیابی شبکه پویا(یاچند دوره ای)بصورت ذیل است.

۴٫۲

 

به شرط محدویت های  ۵٫۲ تا ۸٫۲

۵٫۲

 

۶٫۲

 

۴٫۲

تابع            تمام وزن تقاضا فاصله بین مشتری و تسهیلات را به حداقل می رساند بطور مثال هزینه‌های توزیع از تسهیلات به مراکز تقاضا.

۵٫۲

محدودیت             وضعیتی است که دقیقاً امکانات واقع در P در دوره ÎT t می باشد در حالیکه از

۶٫۲

محدودیت                 اطمینان حاصل می‌شود که هر گره تقاضا k Î K به فقط یک مکان تسهیل lÎL در هر دوره ÎT t اختصاص دارد.

۷٫۲

 

۸٫۲

 

 

۷٫۲

۸٫۲

محدودیت‌های          گره تقاضا فقط به سایت‌هایی که در آن تسهیلات در دوره ÎT t واقع شده محدود می‌گردد. محدودیت‌های            شرایط دودویی برای متغیرهای  مسئله است.

 

 ۲-۳-۲-۲- مسئله مکان‌یابی تسهیلات بدون ـ محدودیت ظرفیت (نامحدود)

مسئله مکان‌یابی تسهیلات بدون محدودیت ظرفیت (نامحدود) بعنوان مسئله مکان‌یابی تسهیلات ساده که در آن نقاط گسسته نشان داده شده هر دو مکان تسهیلات بالقوه و منطقه حضور مشتریان در شبکه شناخته شده است(ورتر^[۹]،۲۰۱۱). این مسئله یکی از مهم‌ترین و گسترده‌ترین مسئله‌ها در ادبیات موضوع مکان‌یابی تسهیلات گسسته می‌باشد.

از آنجا که فرض بر این است که امکانات هیچ محدودیت ظرفیت در تولید ، یاذخیره کالا ندارند پس توسط هریک از تسهیلات حمل می‌گردد. بنابراین سودآوری به اختصاص کل تقاضا هر مشتری به بیش از یک نقطه را تأمین نمی‌کند.

بسیاری از کارخانه‌ها راه‌حل تک منبعی (تک تسهیلی) را که به‌طور قابل توجهی مدیریت زنجیره تأمین آن ساده‌تر است؛ ترجیح می‌دهند (علی زاده،۲۰۰۹).

مسئله p ـ میانه در بخش ۲-۳-۲-۱ ممکن است برای حالات و محل خاص مناسب نباشد. فرض بر این است هریک از مکان‌های بالقوه که دارای هزینه‌های ثابت برای همان مکان تسهیل باشد. بعلاوه فرض می کنیم که یک تعدادی از امکانات پیش از این ایجاد شده است.

مسئله مکان‌یابی تسهیلات بدون محدودیت ظرفیت (نامحدود) آزادسازی شرط بالا است. در این مسئله یک تعداد از تسهیلات برای پاسخگویی به تقاضای کل در حالی در نظرگرفته می شود که مجموع تمام هزینه‌های ثابت و متغیر به حداقل برسد (ایسلت وساندبلوم^[۱۰]،۲۰۰۴وکانت وهمکاران،۲۰۰۱). این مسئله به‌طور کلی ازمدل برنامه‌ریزی خطی (MIP) استفاده می‌کند که با مسئله p ـ میانه متفاوت است. هرچند هر دو مسئله را می‌توان مدل بهینه‌سازی گسسته اعلام کرد ولی مسئله p ـ میانه به وضوح ساختار مجموعه‌ای از مکان تسهیلات بالقوه و متریک را در نظر می‌گیرد در حالیکه مسئله MIP فقط با استفاده از پارامترهای ورودی بدون پرداختن به آن ازجمله پارامترها استفاده می‌نمایند(کلوزه ودرکسل^[۱۱]،۲۰۰۴).

تعدادی از محققان بر آزادسازی مسئله مکان‌یابی تسهیلات بدون ظرفیت محدود (با ظرفیت نامحدود) و همچنین توسعه مدل‌ها و راه‌حل هایی برای مسئله پویا؛ متمرکز شده‌اند. اولین کار روی این مسئله توسط وارساکسی^[۱۲] (۱۹۷۳) انجام شده است.

[۱] Hamacher, H. W.  and Nickel, S.

[۲] . این مدل در اصل توسط Ballou ارائه شده است.

[۳] . مسئله وبر توسط وبر پیشنهاد شد .

[۴] . بررسی متون جامع درخصوص حوزه مکان‌یابی تسهیلات پیوسته را می‌توان درمفاله Plastria بابید.

[۵] Harnmami,R. et al.

[۶] Current,J. et al.

[۷]  Mladenovic, N.  et al.

[۸] . اگر امکانات را بتوان بر روی یک شاخه قرار داد بعنوان مثال در یک مسیر اتصال دو گره، مسئله برمی‌گردد به مسئله p ـ مرکز، برای اطلاعات بیشتر بخش II فصل I,D.R.2001 Sule را ملاحظه نمایید.

[۹] Verter, V.

[۱۰] Eiselt, H. A.  and Sandblom, C.L.

[۱۱] Klose,A. and Drexe,A.

 [۱۲]Warszawski

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید

• جنبه جدید بودن و نوآوری در پژوهش

با بررسی موضوع پژوهش حاضردر پایگاه‌های اطلاعاتی پایان‌نامه‌ها و مقالات داخل کشور، مشاهده گردید که پژوهشی تحت این عنوان درکشور و بویژه درشهرستان بوشهرصورت نگرفته است و این پژوهش، اولین تحقیق در شهرستان بوشهر است. لذا پژوهش فوق از این نظر که اولین پژوهشی در خصوص موضوع حاضر در ایران و بویژه در شهرستان بوشهر صورت می‌گیرد، یک پژوهش جدید می‌باشد و می‌تواند پایه‌ای برای انجام پژوهش‌های مشابه گردد. همچنین شناسایی انتظارات مشتریان بیمه ایران؛ بر اساس بررسی‌هایی که انجام دادیم هیچ بیمه یا مؤسسه خدماتی انتظارات مشتریان  را به صورت مشخص بیان نکرده بود در نتیجه بر آن شدیم که انتظارات را شناسایی کنیم.

 

• محدودیت‌های پژوهش

• مشکلات ناشی از چندین مرحله توزیع پرسشنامه در میان مشتریان و مسئولان شرکت بیمه.
• عدم تمایل و عدم همکاری مشتریان در پاسخ‌گویی به پرسشنامه.

 

• تعریف واژگان و اصطلاحات تخصصی

بیمه[۱]: به معنی عقدی است که به موجب آن یک‌طرف تعهد می‌کند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر، در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی را بپردازد. متعهد را بیمه‌گر[۲] ‌،  طرف تعهد را بیمه‌گذار، وجهی را که بیمه‌گذار می‌پردازد حق بیمه[۳]  و آن‌چه بیمه می‌شود را موضوع بیمه می‌نامند.

زیان‌دیده: کلیه زیان‌دیدگان ناشی از وسایل نقلیه موتوری زمینی اعم از زیان جانی و مالی، خواه اشخاص حقیقی یا اشخاص حقوقی (شرکت‌ها) باشند شخص ثالث نامیده می‌شوند.

خسارت مالی: عبارت است از خسارت‌های وارده به کلیه اموال منقول و غیر منقول متعلق (تحت مالکیت).

اشخاص ثالث: هر زیان‌دیده‌ای که آسیب ببیند چه جانی و چه مالی شخص ثالث است به استثناء راننده مسئول حادثه که شخص ثالث محسوب نمی‌شود.

خسارت جانی: منحصراً مربوط به آسیب جانی و صدمات وارده به جسم آدمی است نه موجودات دیگر بلکه فقط انسان.

خسارت سرنشین: بیمه نامه سرنشین مخصوص راننده است. (تبصره۶ ماده۱ قانون بیمه اجباری شخص ثالث)

رضایت‌مندی: احساسی که اشخاص زیان‌دیده در اثر برآورده شدن خواسته‌ها و انتظارت‌شان از سوی بیمه ایران بدست می‌آورد.

اصل غرامت[۴]: به موجب اصل غرامت که بر بیمه‌های اشیاء و مسئولیت حاکم است خسارت پرداختی توسط بیمه‌گر حداکثر به میزان خسارت واقعی وارده به مورد بیمه در اثر وقوع خطر بیمه شده است.

[۱]. Insurance

[۲] . Insurer

[۳] . premium

[۴] . Indemnity

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید