۲-۹-۱-۴-۱تعریف و ریشه‌های ذهن‌آگاهی
۲-۹-۱-۴-۲آموزش حضور ذهن و تغییر حالت‌های ذهنی
۲-۹-۱-۴-۳دلالت‌های بالینی حضور ذهن
۲-۹-۱-۴-۴ تفاوت حضور ذهن و مراقبه متعالی
۲-۹-۱-۴-۵ مکانیسم‌های زیربنایی تاثیرات تمرین حضور ذهن

• ۲-۹-۱-۴-۵-۱ مکانیم‌های روانشناختی

• ۲-۹-۱-۴-۵-۲ مکانیسم‌های عصب‌شناختی و نوروفیزیولوژی

۲-۹-۱-۵ تقویت رابطه مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی(MBRE)

۲-۹-۱-۶پیشگیری از بازگشت مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی

۲-۹-۱-۷ غذا خوردن مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی

۲-۹-۱ درمان‌های مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی
۲-۹-۱-۱ رفتار درمانی دیالکتیکی(DBT)
مارشال لیهان[۲۸۵] بنیان‌گذار رفتاردرمانی دیالکتیکی(b1999، a1993) است. این شیوه درمانی برای افرادی که قصد کنترل هیجان‌های آشفته‌ساز[۲۸۶] را دارند، بسیار موثر و اثربخش است. بر طبق پژوهش‌های انجام شده، این درمان به تقویت توانمندی افراد جهت برخورد درست با ناراحتی، بدون از دست دادن کنترل خود می‌پردازد.
رفتاردرمانی دیالکتیک، چهار دسته مهارت‌های بنیادین دارد: ۱-مهارت‌های تحمل آشفتگی ۲-مهارت‌های توجه‌آگاهی ۳-مهارت‌های نظم‌بخشی هیجانی ۴-مهارت‌های ارتباط موثر(کتاب تکنیک‌های رفتاردرمانی دیالکتیکی، حمیدپور).
اگرچه مراقبه ذهن‌آگاهی یک آموزش جامع مثل MBSR و MBCT نمی‌باشد، اما رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT) شامل تکنیک‌های ذهن‌آگاهی به عنوان یکی از ۴ استراتژی اصلی می‌باشد که به فرد کمک میکنند تا شخصیت خود را شناسایی کند. در DBT، بیماران از ذهن‌آگاهی برای کنترل، توصیف و شناسایی تجربیات عاطفی خود و اقدامات لازم برای کمک به آن‌ها برای انتخاب پاسخهای بهتر استفاده میکنند. این رویکرد روی کمک به بیماران برای اتخاذ دیدگاههای متضاد آگاهانه از طریق یکپارچهسازی دیالکتیکی متمرکز است(کتاب زوج درمانی بر اساس ذهن‌آگاهی).
۲-۹-۱-۲ درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد(ACT)
درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد و پژوهش‌های مربوط به آن، مبتی‌بر فلسفه‌ای هستند که زمینه‌گرایی عملکردی[۲۸۷] خوانده می‌شود(هیز و همکاران،۱۹۹۹). زمینه‌گرایی عملکردی رویدادهای روانشناختی را تعاملی می‌بیند بین ارگانیزم‌های کلی و زمینه‌ای که هم تاریخی(مانند سوابق یادگیری قبلی) و هم موقعیتی(مانند پیشایند‌ها و پیامد‌های فعلی، قوانین کلامی) تعریف می‌شوند(هیز،۱۹۹۳). ACT درمانی زمینه‌گراست و زمینه اجتماعی/کلامی را تغییر می‌دهد تا به تغییر شکل یا محتوی رفتار بالینی بپردازد(هیز و همکاران، ۱۹۹۹).
نگاه غالب در روان‌شناسی نگاهی مکانیستیک است، یعنی دنیا مانند ماشینی بزرگ، با طرحی ناشناخته است و در این منظر حقیقت تطابق الگوها با واقعیاتی است که قبلا در جهان تنظیم شده و منتظر کشف شدن است(هیز،۲۰۰۵). .مراجعانی که با نگاه مکانیستیک وارد درمان می‌شوند معتقداند یا چیزی از دست داده‌اند(مثل اعتماد‌به‌نفس) و یا موارد نادرستی از قبیل افکار و احساسات و خاطراتی جهت اصلاح یا حذف کردن دارند. اما درACT هدف تغییر یا حذف موارد ذکر شده نیست، بلکه هدف تغییر رابطه مراجع با افکار و احساساتش است به‌نحوی که دیگر این افکار و احساسات را نشانه نبیند، در واقع هدف نهایی تغییر این افکار و احساسات رنج‌آور از نشانه‌های آسیب‌زا نابهنجار به تجارب انسانی طبیعی است(هیز و استروسال[۲۸۸]،۲۰۱۰).
در ACT، چیزی حقیقت و درست است که موثر باشد و به‌درد بخورد و هدف رسیدن به اهداف است نه الگوسازی واقعیت(هیز و ویلسون،۱۹۹۳). در واقع در ACT تمرکز کمتری بر کاهش نشانه دارد و بیشتر متمرکز بر افزایش کیفیت زندگی است(هیز، لوین[۲۸۹]، پلامب[۲۹۰]، بولانگر[۲۹۱] و پیستورلور[۲۹۲]،۲۰۱۱).
مثل DBT، درمان مبتنی‌بر تعهد و پذیرش(ACT) مراقبه ذهن‌آگاهی را آموزش نمیدهد بلکه در عوض عناصر آگاهی و مفاهیم مربوط به پذیرش را در رفتار درمانی تلفیق میکند تا به بیماران دارای نگرانیهای گسترده کمک کند .مثل افسردگی، اضطراب و فوبی. در این رویکرد، بیماران تشویق میشوند تا به شکلی آگاهانه، افکار و احساساتی را تجربه کنند که در حالت عادی از آنها دوری میجویند. آنها یاد میگیرند تا اینها را بپذیرند و سپس رفتارهای درستتری را انتخاب کنند. نکته اصلی در این رویکرد این است که به بیماران کمک میشود تا از ترکیبسازی شناختی یا باور نادرستی که میگوید چه افکاری درست، واقعی و بخشش مهم از خود ما هستند، پرهیز کنند(کتاب زوج‌درمانی براساس ذهن‌آگاهی).
۲-۹-۱-۲-۱ مبانی نظری ACT(نظریه چهارچوب رابطه‌ای ذهنی)
بر حسب این نظریه که به اختصار [۲۹۳]RFTخوانده می‌شود، انسان صرفا براساس تعاملاتی که قبلا با محرک‌ها داشته، به آن‌ها پاسخ نمی‌دهد بلکه پاسخ او به محرک‌ها، روابط بین محرک‌ها و سایر رویدادها نیز وابسته است(هیز و همکاران،۲۰۱۰). براساس RFT همزمان با رشد انسان روابطی در ذهن او شکل می‌گیرد که ویژگی این روابط عبارتند از: ۱-تقابل. ۲-تکمیلی بودن. ۳-وابسته بودن