ط

ی
چکیده
موضوع این پژوهش “بررسی مولفه های گردشگری ومیزان بکارگیری آنها درکتـب درسی دوره دوم ابتـــدایی (فارسی ؛ تاریخ؛ مدنی جـغرافی؛مطالــعات اجتــماعی)درمدارس ابتدایی مــنطقه 5 شــهرتهـران بوده است ؛این پژوهش یک تحقیق نظر ی وکاربردی است و همچنین یک تحقیق پیما یشی وتوصیفی محسوب میگردد.
جامــعه آماری شامل آمـوزگاران پایه چـهارم؛ پنجم وششم(دوره دوم ابتدایی)منطقه پنج تهران درسال تحصیــلی 94-93 بوده است . با توجه به تعدادمدارس ابتدایی دولتی درســطح منطقه ( 104) نمونه آماری براساس جدول مورگان 248 نفر بوده است.ابزارپژوهش شامل دوپرسشــنامه 36 و 18سوالی برای سه پایه بوده ؛ جهت تعیین روایی پرسشنامه سعی شد که سوالات ازمتن کتاب برگرفته شده باشد وهمچنین به 54 نفرازآزمودنی هــــا ارائه گردید ؛آنان سوالات رامنــاسب ارزیابی نموده وبه رویت اسـتاد راهنمارسید ایشان هم روایی پرسشنـامه را تایید کردند؛ جهت تعیـین پایایی ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شدوعدد 76.1 صـدم بدست آمدکه این خودنشان دهنده پایایی صـورت گرفته و روایی بالای پرسشنامه است .
که منتج به نتایج ذیل گردیده است. مولفه های اقتصــادی واجتــماعی Spss ازنرم افزار تجزیه وتحلیل داده ها بااستفادهگردشگری درکتابهای دوره دوم( فارسی؛جغرافیا ؛تاریخ ؛مدنی ؛مطالعات اجتماعی) بصورت شفـاف درمتن دروس مشاهده گردیده است.میزان بکارگیری آنهادراین کتابها تقریبابه یک اندازه بوده است . مولفه های اموزشی ؛علمی وزیست محیطی گردشگری در کتابهای دوره دوم مشاهده گردیده است . میزان بکـارگیری این مولفه ها درکتابهای پایه چهارم و پنجم بیشتربوده است . مولفه های مذهبــــی گردشگری در کـتابهای دوره دوم مشـاهده گردیده ؛ اما میزان بکارگیری آنه ادر هر سه پایه قابل توجه نبوده است.مولفه های سیاسی درکتابهای دوره دوم درپایه های چهارم ؛ پنجم و ششم مشاهده گردیده ؛ میزان بکارگیر ی آنهابه یک اندازه درحد کم بوده است.مولفه های فرهنگی؛هنری درکتابهای این دوره مشاهده گردیده است؛میزان بکارگیری این مولفه درکتابهای پایه چهارم وپنجم بیشتربوده است.مولفه های ورزشی در کتابهای این دوره در پایه چهارم ؛ پنجم و ششم مشاهده گردیده است؛ میزان بکارگیری آن بسـیارکم بوده است .مولفه های صنایع دستی گردشگری درکتابهای این دوره مشاهده گردیده است؛میزان بکارگیری آنها درهرسه پایه بسیار کم بوده است.پاسخ سوال کلی پژوهش؛مولفه های گردشــگری درکتابــهای درسی دوره دوم ابتدایی(فارسی؛تاریخ؛مدنی؛جغرافی؛مطالعات اجتماعی)کدام هستند؟ میزان بکارگیری آنها چقدراست؟ براساس یافته های پژوهش مولفه های گردشگری درکتابهـای چهارم و پنــجم ملموس ترمی باشد.جهت تبـیـن امرگردشـگری معلـمان ازروشـهای نوین تدریس بهره گیری نمایند تا بتوانند این صـنعت نوین رابرای دانش آموزان تفهیم نمایند.کشورایران به جهت داشتن جاذبه های فراوان وداشتن آب وهوای چهارفصـل درفصول متـفاوت می تواندمرکزتوجه گردشگران قرارگرفته واین امررامعلمان می توانندبا استفاده ازمتون کتابهای درسی فوق برای دانش آموزان تبیین نمایند. گردشگری می تواند در تمام ابعادکشور تاثیر گذار باشد .
کلید واژه ها : مولفه های گردشگری ؛ کتابهای دوره دوم
1
فصل اول
کلیات پژوهش
1- مقدمه
ﺻﻨﻌﺖ ﮔﺮدﺷﮕﺮي اﻣﺮوزه درردﻳﻒ ﺻﻨﻌﺖ ﻫﺎي ﭘﺮ درآﻣﺪ،ﭘﺎك وﻛﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ دنیا قرارداردواز هر 15 نفرشاغل درسطح دﻧﻴﺎ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ دراﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻓﻌﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ.ازﻃﺮﻓﻲ ﺻﻨﻌﺖ ﮔﺮدﺷﮕﺮي دﻧﻴﺎ ابعاد متنوعی همچون توریـسم الکترونیکی ؛ اﻛﻮ ﺗﻮرﻳﺴـﻢ، ﺗﻮریسم درﻣﺎﻧﻲ، ورزﺷﻲ، روﺳﺘﺎﻳﻲ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ با توجه به این وضعیت اﻳﺮا ن ﻃـﺒﻖ آﻣﺎرﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدي؛دارای رتبه پنجم جاذبه های طبیـعی ورتبه دهم جاذبه های ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ وﺗﺎرﻳﺨﻲ اﺳﺖ وﻫﻤﭽـــﻨﻴـﻦ ﺑﺎتوجه به جمعیت جوان رو به گستـرش ؛ نرخ بالای بیکاری ؛ لزوم افزایش درآمد ارزی وسرمایه گذاری خارجی توجه بیش ازپیش درحوزه گردشگری می تواندزمینه رسیدن به اشـــتغال کامل؛افزایش در آمد ارزی ؛ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺗﻤﺪن و ﻓﺮﻫﻨﮓ اﻳﺮاﻧﻲ به جهانیان ؛ تعامل گسترده و سازنده با کشورهای دنیا ؛ در هم ﺷﻜﺴــﺘﻦ ﻣﺮزﻫﺎي ﻗﻮﻣﻲ واﻗﻠﻴﺘﻲ راﻓﺮاﻫﻢ ﻛﻨﺪ.(ﻣﺠﻠﻪ اقتصاد شهر؛شماره اول؛زمستان89)
بی شک برکسی پوشیده نیست که گردشــــگری از صنایع پر سود جهان و نیز کشور ما می باشد . این صــنعت برای پیشرفت و رونق یافتن نیاز به نیروهای کارآمد ، تحـــصیل کرده و آگاه دارد.چـند سالی است که علاوه بر سازمان میراث فرهنـگی،گردشگری وصنایع دستی سازمانهای دیگری نیزدرامر تربیت وآموزش نیروها وارد عرصه شده اند که ازآن جمـله می توان به سازمان فنی وحرفه ای ، سازمان صنایع ،وزارت علوم تحقیقات و فناوری و نیز سازمان آموزش و پرورش اشاره کرد . هریک از این سازمانها و ارگانها به نوبه خوداین زمینه فعالیت می کنند .
همتنيدگي گردشگري باامرآموزش درروند دوسويه به تمايززدايي پسامدرن بيش ازمقاطع زماني ديگرضروري به نظرمي رســد كه درآن دريك كنشگري بين امر آموزشي و توسعه گردشگري به عنوان يكي از پارامترهاي توسعه همه جانبه شكل مي‏گيرد.شكل گيري،پايداري وتوسعه گردشگري دهرجامعه نيازمندامرآموزشي ميباشد. درك و شناخت گر

دشگري وهمچنين چگونگي توســعه وپايداري آن نه تــنها در گسترش دانش گردشگري براي درك نيازمندي هاي آن بلكه درآموزش زمينه‏هاي موفقيت درپيرامون تجارت گردشگري وهمچنين نيازمنديهاي هرجامعه به امرگردشــگري نهفــته است كه اين خوديك رويكرد ونــگرش انساني را به گردشـــگري ضروري مي سازد (کری ؛62؛2004)[1]
هدف پژوهشگراین است دانش آموز دوره دوم(چهارم؛پنجم وششم )راباصنعت گردشگری این صنعت نوین آشنا سازدزیراباتوجه به مطالبی که درابتدابیان شدآموزش وپرورش درکـتابهای دوره های بعد ( او ل ودوم متوسطه)
درسهایی تحت عنوان گردشگری گنجانده است؛حال بهتراست که باتوجه به میزان مولفه هادرکتابهای ذکرشده که درسایرفصول بیان شده است این مبحث رااز دوره ی ابتدایی آغازنماید زیرا با توجه به سند تحول بنیادی دوره ابتدایی دوره ای بسیار حساس و کار آمد است .
لذاآشنايي با گردشگري از دوره ی دوم ابتدايي و قرار دادن مولفه ها در کتابهای ا ین دوره در مدارس می تواند بصورت شفاف صورت گيردکه این مولفه ها (اقتصادی؛سیاسی؛ اجتماعی؛ مذهبی ؛ ورزشی؛ زیست محیطی ؛ آموزشی وعلمی ؛فرهنگی وصنایع گردشگری )می باشند که به وضوح در کتابهای علمی گردشـگری و درسی دانش آموزان نهفته است .
3
1-2بیان مسئله
کتابهایی که دراین پژوهش موردبررسی قرارگرفته است فارسی سه پایه ومطالعات اجتـماعی که در پایه چهارم و پنجم سه بخـش می باشد( جغرافیا ؛ تاریخ و مدنی ) و در پایه ششم یک کتاب مطالعات اجتـماعی است که یک
موضوع را دنبال می کند. پژوهـشگر درمتن این کتابها مولفه های گردشگری ( اقتــصادی ؛ اجتماعی؛ سیاسی؛ تاریخی ؛ مذهبی ؛ علمی؛ فرهنگی وزیست محیطی وصنایع دستی و گردشگری ) را بررسی نموده است .

اواخر دهه1960

خط مشی و رویه محتاطانه

جرح وتعدیل دیدگاه های قبلی(تلاش برای ارائه راهکاربرای تعدیل تبعا ت منفی گردشگری )

دهه1980

خط مشی و رویه تطابق گرایانه

دیدگاهی است که گردشگری را به صورت سیستمی و در چارچوب روابط علت و معلولی مطالعه و مدیریت می کند .

————-

خط مشی ورویه علمی ودانش محور

2-15- سیستمهای گردشگری
2-15-1- سیستم گردشگری (ماتیسون و وال )[26]
ماتیسون و وال ؛ 1982 ) گردشگری را متشکل از سه جزء می دانند
1- عامل پویا: اشاره به گردشگر دارد .
2- عامل ایستا : اشاره به مقصد با تمام اجزایش دارد .
3- عامل تبعی یا پیامدی : اشاره به اثرات گردشگر دارد .
وجه تمایزاین سیستم توجه به عامل اثرات است.وایشان معتــقدند که هر سیستمی اثرات و پــــیامدهایی داردکه می تواند مثبت یا منفی باشد .
2-15-2- سیستم گردشگری (میل و موریسون [27])
این سیســـتم متشکل از چــهار جزء ( بازار ؛ ســفر ؛ مقصــد و بازار یابی ) است و این الگو گردشگری را از منظر چرخه خرید و فروش سفربه عنوان محصول نهایی نشان می دهد.فرآیندخرید وفروش دراین سیستم نقطه آغازوانتها نداردومتوالی و مداوم است .
2-15-3- سیستم گردشگری گان :
گان سیستم گردشگری را متـشکل از دو جزء اساسی عرضه وتقاضا می داند . و این سیـــستم پنج بخش ( جاذبه ها ؛ حمل و نقل ؛ خدمات ؛ اطلاعات و ترویج بعد عرضه راشکل میدهد.
2-15-4- سیستم گردشگری (لیپر)[28]
لیپردرسال 1979 و بعد ها درسال 1990 الگوی سیستم گردشگررا بشکل ساده ای ارائه داد . این الگو از سه جزء اصلی ( گردشگران – عناصر جغرافیایی ؛ صنعت گرددشگری ) ارائه می دهد .
2-15-5- سیستم گردشگری (گلدنر وریتچی ) [29]
اجزاء و عناصر گردشگری ومدیریت در این الگو عبارتند از :
منابع طبیعی و محیط زیست : جاذبه های طبیعی و چشم اندازها ؛ آب وهوا و مردم اعم از ساکنان و گردشگران
محیط انسان ساخت ( ساخته شده ) : شامل زیر ساختها و رو ساختها ؛ فرهنگ ؛ فناوری
فعالان صنعت گردشگری : بخش های اقامت ؛ حمل وهوا و مردم اعم از ساکنان و گردشگران
فعالان صنعت گردشگری : بخش های اقامت ؛ حمل و نقل ؛ تسهیلاات و خدمات ؛ بخش های پذیرایی
سازمان های برنامه ریز ؛ تسهیل کننده و توسعه دهنده : بخش های دولتی و خصوصی
فرآیندفعالیتهاوپیامدهای گردشگری:
رسالت راهبرد؛برنامه ریزی؛سازماندهی؛تحقیق وپژوهش؛ توسعه بازاریابی ؛ اثرات ؛ نظارت و ارزیابی
شکل شماره 2- رفتار گردشگر
تجربه نسبت به
*انواع تعطیلات

2-19 * تاثیر گردشگری بر قیمتها ( مولفه اقتصادی )
تاثیر گردشگری برسطوح عمومی قیـمت کالا و خدمات بستگی به جایــگاه این صنـــعت در اقتــــصاد ملی دارد افزایش حضور گردشگران دریک ناحیه ؛ انگیزه ی مناسبی برای توسعه تاسیسات گردشگری بوســـیله سرمایه گذاران غیر بومی دارد.این امر عامل مناسبی برای افزایش قیمت زمین درمقاصد گردشگری به شمارمی رود . افزایش قیمت زمین درمناطق سیاحتی؛موجب افزایش قیمت زمین درتمام کشورخواهد شد که نه تنها گردشگران بلکه متقاضیان بخشهای کشاورزی ؛ صـنعتی و اجتماعی را نیزتحت تاثیرقرارمی دهد .نتیجه این افزایش تقاضا تورمی است که د تمام کشورانعکاس می یابد .البته این تورم را می توان با کاهش تقاضــای گردشگری ؛افزایش تولیدات ملی یا افزایش واردات به وســــــیله ارزی که مصرف کنندگان خارجی برای آنهامی پردازند مهار کرد .خطر تورم ناشی از توسعه گردشـگری؛ ضرورت برنامه ریزی موثر برای مدیـــریت توسعه بخش گردشگری راآشکارترمی سازد.(شناخت صنعت گردشگری دررویکردسیستمی ؛ضیایی ؛احمدی ؛ 122؛ 1392 )
2-20 * تاثیر گردشگری بر بودجه عمومی ( مولفه اقتصادی )
بهسازی وتوسعه تاسیســات زیر بنایی بزرگترین فشاررابر بودجه عمومی وعمرانی کشور واردمی سازد. طرفداران توسعه گردشگری عقیده دارندکه گردشگری اززیر بناهای موجوداســـــتـفاده می کند؛این تاسیـــسات (بندر ؛ فرودگاه ؛ جاده ؛ ارتباطات راه دور ؛ شبکه ؛ شبکه توزیع آب سالم؛ برق ؛ گاز ؛ دفع زباله ؛ وخدمــات بهداشتی را شامل می شود که برای توسعه وبهبودآن به ناچارانجام بسیاری ازخدمات عمومی به تعویق می افتد؛ به همین دلیل لازمه تامین توقعات گردشگران درمقاصد؛ارتقاء کیفیت واستاندادردهای این تاسیسات و تجهیزات
35
به سطح قابل قبول است توسعه این قبیل تاسیـسات بسیارهزینه براست اما موجب آسایش مردم و افزایش سطح زندگی و توقعات آنان می شود.(شناخت صنعت گردشگری دررویکرد سیستمی؛ضیایی؛احمدی؛ 122؛ 1392)
2-21 *اثرات اجتماعی و فرهنگی گردشگری ( مولفه اجتماعی )
اگردرصنعت گردشــــگری به فرهنگ هم چون کالایی نگریســته شودوساکنان محلی برای ارائه فرهنگ خودبه شکل محصولات فرهنگی ؛ آن را به گونه ای نمایشی و منطبق با خواستــــه های گردشگران تبدیل کنند ؛آن گاه می توان نتیجه گرفت که تداوم چنین فرآیـنــدهایی آسیب های جدی به فرهنـــگ جامعه میزبان وارد آورده و به شیوع از خود بیگانگی بیانجامد . اما مدافــــــعان گردشگری براین اعتقادند که فرهنگ یکی از عوامل مهم در بسط و گسترش گردشگری است و در انگیزش گردشگران نقش موثری دارد چرا که امروزه این باوردر سطح جهانی شکل گرفته است که آثارفرهنگی وتـــاریخی متعلق به یک گروه یا ملـت نبوده و هر یک از آثار معرف گوشه ای از تاریخ تمدن بشردرکره خاکی است ومیراث جهانی محسوب می شودوبه همه جهانیــــان تعلق دارد وگردشگری راهی برای حفظ و صیـــانت ازاین میراث فرهنگی و اجتماعی است . (شناخت صنعت گردشگری در رویکرد سیستمی ؛ ضیایی ؛ احمدی ؛ 122؛ 1392 )
اسمیت اثرات اجتماعی و فرهنگی گردشگری را در سه گروه معرفی نموده
1) بعضی ازانواع اثرات اجتماعی- اقتصادی؛تغییرات طبیعی هستندوفشارهای ناشی ازهرنوع توسعه اقتصادی را شامل می شوند .
2)اثرات دیگر ناشی از تفاوت اجتماعی واقتصادی بین بومیان وگردشگران است که ممـکن است دارای زمیــنه اقتـصادی – اجتماعی یکسان یا متفاوتی باشند که تفاوت ســطوح نسبی با توسعه اقتـــصادی -اجــتماعی-سیاسی بومیان و گردشگران به عنوان یک فاکتور مهم شناخته شده است .
3) نوع سوم اثرات منتج از تفاوت های فرهنگی چشمگیر بین بومیان گردشــــــگران است . آن تفاوت ها ممکن است به ارزشهای اصلی ونظام قانونی اعتقادات مذهبی؛ سنن؛ رسوم؛ سبـــــــک زندگی؛ الگوهای رفتاری؛نوع لباس ؛ تقـسیم بندی زمان ؛گرایش نسبت به بیگانگان وعوامل دیگرمرتبط باشد . (شناخت صنعت گردشگری در رویکرد سیستمی ؛ ضیایی ؛ احمدی ؛ 122؛ 1392 )
2-22 * اثرات زیست محیطی گردشگری( مولفه زیست محیطی )
رابطه بسیار نزدیکی بین گردشگری و محیط زیست وجود دارد که درسه قالب جای می گیرد
1) بعضی از اشکال محیط زیست فیزیکی جاذبه هایی برای گردشگران محسوب می شوند .
2) تسهیلات وزیر بناهای گردشگری بخشی از محیط زیست ساخته شده را تشکیل می دهد
3) توسعه گردشگری و استفاده گردشگران از یک ناحیه ؛ اثرات زیست محیطی ؛ ایجاد می کند .
حضورگردشگران دریک کشورمانند شمشیردولبه می ماند ؛ از یک سو موجب حفاظت ازثروتهای طبیعی و یاد
مانها ی باستانی ومذهبی کشورمی شود وازسوی دیگرعامل تخریب وحتی نابودی منابع است.بنابراین درتوسعه
36
حضورگردشگران لزوما با یدافزایش اثرات مثبت ومحدودسازی آثارمنفی این توسعه رامدنظرقرارداد.
(شناخت صنعت گردشگری دررویکردسیستمی ضیایی؛احمدی؛ 122؛ 1392)
شکل شماره 4 – فرآیند اثر تکاثری گردشگری ( [32]کوپر و همکاران ؛ 2005 ؛ 165 )
هزینه کرد مستقیم
هزینه کرد گرشگر
مصرف در آمدهای کسب و کارهای گردشگری به منظور مصرف کالاها و خدمات محلی
پرداخت دستمزدها ی
کارگران به منظور
مصرف کالا و خدمات
پس انداز
واردات

/
نشت ها
هزینه
کرد غیر
مستقیم
کل کسب و کارها
مصرف در آمدهای کسب و کارهای گردشگری به منظور مصرف کالاها و خدمات محلی

ﺍﺯ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﺍﺳﺘﺎﻥ، ﺗﻘﺴﻴﻤﺎﺕ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺟﻐﺮﺍﻓـــــﻴﺎﻳﻲ – ﺷﻨـﺎﺧﺖ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﻫﺎﻱ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﺍﺳﺘﺎﻥ؛ ﺷﻨﺎﺧـﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺍﺳـﺘﺎﻥ -ﻣﺨﺎﻃﺮﺍﺕ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻭ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻢ ﺷﻬﺮ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ – ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻥ ﻣﻜﺎﻥ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭﻭﻱ ﻧﻘـــــﺸــﻪ ﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﻳﺎ ﺍﺳﺘﺎﻥ – ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻧﻘﺸﻪ ﻱ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻭﺍﺳﺘﺎﻥ -ﻧﻤﺎﻳﺶ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﻫﺎﻱ ﻣﻬﻢ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﺭﻭﻱ ﻧﻘﺸﻪ ﻱ ﺷﻬﺮﺳــﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﻥ – ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃــﺒﻴﻌﻲ ﺷــﻬﺮ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭﻭﻱ ﻧﻘﺸﻪ-ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ- ﺗﻬﻴﻪ ﻱ ﻋﻜﺲ- ﻣـﺸـــﺎﻫﺪﻩ ﻛﺮﺩﻥ – ﻧﻘﺎﺩﻱ ﻭﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭﺗﺤـﻠﻴﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻭﺍﺭﺍﺋﻪ ﻱ ﺭﺍﻩ ﺣﻞ ﻫﺎ – ﺍﻳــﺠﺎﺩ ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﺗﻌﻠـــﻘﺎﺕ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ-ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻭﺗﻼﺵ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻱ ﺁﻥ ﺩﺭﺯﻣـــﻴﻨﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ -ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻥ ﻧﮕﺮش ﻣﺜﺒﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪﻋﻠﻢ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎ-ﺍﻳــــﺠﺎﺩﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﻛﺸﻮﺭ – ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺯﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ

2. ﺁﮔﺎﻫﻲ ﺍﺯﻭﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻱ ﻣﻌﻴﺸﺘﻲ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎﻱ ﺍﻗﺘــﺼﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﺍﺳــﺘﺎﻥ ﻭ ﺩﺭﻙ ﺭﺍﺑـﻄﻪ ﻱ ﺁﻥ ﺑﺎ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﻭﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮﺍﻣﻞ، ﺸﻜﻼﺕ ﻭ ﺗﻨﮕﻨﺎﻫﺎﻱ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻛﻪ ﺭﻳﺸﻪ ﺩﺭﻣﺴــــﺎﺋﻞ ﺟﻐﺮﺍﻓــﻴﺎﻳﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺟﻤـــــﻌﻴﺖ ﻭ ﺗﺤﺮﻛﺎﺕ ﺁﻥ – ﻛﺴﺐ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﭘﮋﻭﻫﺶﻭﺟﺴﺖ ﻭﺟﻮ ﺩﺭ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ – ﻛﺴﺐ ﻣﻬﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﻧﻘﺸﻪ ﺧﻮﺍﻧﻲ – ﻛـﺴـــﺐ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﮔﺮﺩﺁﻭﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﻛﺴﺐ ﺑﻴﻨﺶ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﻭ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲﻛﺴـــﺐ ﻧﮕﺮﺵ ﻣﺜﺒﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎ ﺩﺭﺣﻞ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ وﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ

2- وﺍژﻩ ﻫﺎﻯ ﻣﻬﻢ ﻭﺟﺪﻳﺪﺩﺭ ﺱﻫﺎدرﻓﺼﻞ باتوجه به مصادیق مرتبط بامولفه های گرشگری درابعاد مخــتلف بخش جغــرافیا استان؛ کشور؛ جمعیت؛کشاورزی؛دامپروری؛انرژی ،صنایع ؛کشورهای همسایه ؛قاره های جهان ؛ وضع طبیعی ؛وضع اقتصادی ؛ وضع انسانی ؛واردات ؛صادرات؛نقشه ؛شهر و روستا
بخش تاریخ : تاریخ ؛ظهور اسلام ؛گسترش اسلام ؛هجرت ؛حکومتها ؛ جامعه ؛انقلاب
بخش مدنی:جمهوری اسلامی ؛آزادی ؛رهبری ؛ قانون ؛وظیفه ؛جامعه ؛وحدت ؛ تعاون ؛ ایثار و فداکاری
60
اجتماعی پایه ششم :
مطالعات اجتماعی یک حوزه یادگیری است که از تعامل انسان با محـیط های اجـماعی ؛ فرهـنگی ؛ طـبیعی ؛ اقتصادی ؛وتحولات زندگی بشردر گذشته ؛ حال و آینده وجنبه های گوناگون آن بحث می کند.
ازآنجایی که این درس بر محور کنش متقابل آدمیان با یکدیگر و با محـیطی که در آن به سر می برند در روند زمانی – اســتواراست ؛ می توان ادعا نمود که جامعه ؛ مکان و زمان سه محور عمده این درس هستند .
مطالعات اجتماعی یک حوزه یادگیری بین رشته ای است که ازمفاهیم رشــــــــــته های علمــی و مطــالعات مختلف چون جغرافیا ؛ تاریخ ؛ علوم اقتصاد ؛ جامع سیاسی ؛ آموزشهای مدنی؛مطاـــلعات مدنی؛شـهروندی و زیست محیطی ؛ دین و اخلاق بهره می گیرد.
در برنامه درسی مطالعات اجتماعی به منظور تعیین حوزه های مرتبط با مطالعات اجتمـــاعی از حوزه های موضـوعی استفاده شده است که به جای دیسیپلسن ها ( رشته های علمی ) فضای بازتری را برای تلفیق بوجود می آورند.
براساس نیلزهای علمی برنامه ؛ پنج حوزه ی موضوعی و برای هریک ازحوزه های موضوعی نیزسه مـفهوم کلیدی انتخاب شده است محتوای موضوعی وعلــــمی برنامه درقالب این حوزه های موضوعی ومفاهیم کلیــدی ساماندهی میشوندبه علاوه هر یک از این حوزه های موضوعی ؛ مفاهیم و موضوعات یک یا چند رشته علمی وفراتر از آن را پوشش می دهد .
1- زمان ؛ تغییر و تداوم تاریخ
2- مکان وفضا جغرافیا
3- فرهنگ و هویت جامعه شناسی ؛ تاریخ ؛ مردم شناسی ؛ دین و اخلاق
4- نظام اجتماعی علوم اجتماعی ؛ جامعه شناسی ؛ حقوق ؛ علوم سیاسی ؛
5- منابع و فعالیت های اقتصادی اقتصاد ؛ جغرافیا ؛ مطالعات زیست محیطی ؛ دین ؛ اخلاق
1- خلاصه ی دروس
کتاب درسی مطالعات اجتماعی شامل 12 فصل و24درس است ؛ هریک از فصول از 2 درس تشـکیل شده که موضـوعات آنها مرتبط با هم می باشند ؛ درابتدای هر فصل و به تفکیک هر یک از دروس تصاویری مشاهده می گردد که همچنان مرتبط بادرس می باشدهمچنان که ازتفسیرفوق برمی آید این کتاب در راســـتای تمام مولفه های گردشگری بحث می کند وهمه آنها رابه چالش می کشــــاند لذا با توجه به واژه های هردرس می توانیم پی ببریم که ازمیان کتابهای مطالعات اجتماعی درسه پایه دوره دوم؛ کدامیک بیشتر دارای مولفه ها می باشند .
متن هردرس شامل محتوای نوشتاری ومحتوای تـصویری است؛محـتوای تصویری (عکــس ؛ نقشــه ؛ نمــودار
61
؛ کاریکاتور ؛ نقاشی)همراه بامتن نوشتاری موضـوع مورد نـظر را قابل درک و فهــم می سازد ؛ لذا محـــتوای تصویری ازمحتـوای نوشتاری جدا نیست ودرفرآیند تدریس بایدنمودارها ؛ نقشه ها؛ عکسها توسط دانش آموزان مشاهده و بررسی شود .
حال اگر آموزگاردر فرآیند یاد دهی – یادگیری ابتداهدف رادر نظر بگیرد سپس فرآیند تدریس را با آن هماهنگ نماید می تواند با در نظر گرفتن هدف به مقصد اصلی خویش برسد .
2- وﺍژﻩ ﻫﺎﻯ ﻣﻬﻢ ﻭﺟﺪﻳﺪﺩﺭ ﺱﻫﺎدرﻓﺼﻞ با توجه به مصادیق مرتبط بامولفه های گردشگری در ابعاد مخـــــتلف ( دوستی ؛ آداب دوستی ؛ نظـــام اجتماعی ؛ حـقوق ؛ قوانیــن ؛ تعلق ؛ هویت ؛ میراث فرهنگی ؛ تصمیم گیری ؛ کشاورزی؛تولید ؛ مصرف ؛ عوامل انسانی ؛ طبیـعی ؛ مســاحت ؛ طــلای ســـیاه ؛ انرژی ؛ پیشــــرفت علمی ؛ مـسلمانان ؛ علوم و فنون ؛ دوره اسلامی ؛ شخصـیت های تاریخی ؛ ابوریحان بـــیرونی ؛ سفر ؛ اصفــــهان ؛ اصفهان نصف جهان ؛ هتل ؛ آپارتمان ؛ عمارت هشت بهشت ؛ بازار قیصریه ؛ اماکن تاریخی ؛ فرهنگ وهنر ؛دوره صفویه ؛ تجارت؛ رونق ؛ امنیت ؛ حمایت ؛ حکومت ؛ فراغت ؛ برنامه روزانه ؛ گذراندن ؛ انواع لباس ؛ فروش عمده؛خط تولید؛تولیدانبوه؛بودجه؛دریاهای ایران؛کشتی سازی؛ماهی فروشی؛صنایع دستی ؛ خرمشهر ).
نکته :
گاهی مشکلات یاحوادث جبران ناپذیری در زندگی افراد به وجود می آید که ناشی ازفکرنکردن وعجـله کردن وتصــمیم گیری نادرست است .
نکته :
نقشه خوانی و کار بانقشه از فعالیتهای مهم درس دریا هامی باشد خوب است دانش آموز با آشنایی به روش نقشه خوانی بتواند برای یک مسافر ایرانی ویا خارجی از روی نقشه ؛دریاهای ایران را توضیح دهد و او را ترغیب به دیدار آنها نماید .